oprac. oprac. Rachela Berkowska
|
aktualizacja

Obozy koncentracyjne pierwszych Piastów

121 reakcji
0
0
121
Podziel się

Wieśniacy masowo porywani ze swych osiedli, zakuwani w obroże, więzieni w specjalnych grodach-obozach, pędzeni na targi niewolników – tak wyglądała polska rzeczywistość w X wieku.

W X i początkach XI wieku słowiańscy niewolnicy szerokim strumieniem płynęli na Bliski Wschód i do Kalifatu Kordoby.
W X i początkach XI wieku słowiańscy niewolnicy szerokim strumieniem płynęli na Bliski Wschód i do Kalifatu Kordoby. (Domena publiczna, Otto Pilny)

Czy Piastowie zbudowali państwo w oparciu o handel żywym towarem? Ta szokująca koncepcja powstania Polski ma coraz więcej zwolenników wśród specjalistów. Od dawna toczą oni spory na temat przyczyn nagłego pojawienia się i szybkiego rozrostu państwa gnieźnieńskiego w X-wiecznej Wielkopolsce.

Ostatnio archeologowie i historycy zwracają szczególną uwagę na wielką ilość dirhemów, srebrnych monet arabskich, na naszych ziemiach. W całej północno-wschodniej Europie odkryto do dziś ponad 1000 skarbów z dirhemami, zawierających w sumie około miliona monet. Okolice Kijowa i Wielkopolska należą do rejonów o największej liczbie tych znalezisk. Nasuwa się pytanie: skąd się u nas wzięły w takich ilościach?

Według doktora Marka Jankowiaka, historyka z uniwersytetu w Oksfordzie, dirhemy na polskich ziemiach mogły pochodzić właściwie tylko z jednego źródła: handlu niewolnikami. – Był to jedyny polski towar mogący zainteresować arabskich nabywców. Bałtyckim bursztynem w ogóle nie byli zainteresowani, a futra woleli sprowadzać z Rusi – podkreśla historyk specjalizujący się w badaniach nad ówczesnym handlem.

Piastowie pokonanych wrogów sprzedawali z ogromnym zyskiem jako niewolników.

Hiszpania, znajdująca się w X wieku pod władzą arabskich Umajjadów, przeżywała gospodarczy rozkwit. Była wielkim rynkiem zbytu słowiańskich niewolników, których poszukiwano do pracy na roli, do wojska i służby domowej. Tysiące spętanych Słowian pędzono jednak również na Bliski Wschód. ”To istna szarańcza” – donosił jeden z arabskich autorów, opisując targ niewolniczy w Bagdadzie.

Wielkopolska rewolucja demograficzna

Podaż poszukiwanego towaru zapewniały zbójeckie słowiańskie państewka, które regularnie toczyły wojny, organizując łowy na ludzi. Jednym z takich państewek była rodząca się piastowska Polska. W pierwszych dekadach X wieku uległy kompletnej destrukcji małe gródki wielkopolskie: w Samarzewie, Spławiu, Bruszczewie. Dzieła zniszczenia dokonywali Piastowie, których ośrodek znajdował się wówczas prawdopodobnie w Gieczu.

”Lestek, syn Siemowita, zmuszał kolejne osady i plemiona, aby płaciły mu dań i były posłuszne. Gdy odmawiały, nawiedzał je ogniem i mieczem, palił grody, a ich mieszkańców brał w niewolę i sprzedawał żydowskim kupcom, płacącym srebrnymi dirhemami” – pisze Michael Morys-Twarowski w nowej książce ”Narodziny potęgi. Wszystkie podboje Bolesława Chrobrego”.

Zdaniem archeologów w ciągu X stulecia dokonała się w Wielkopolsce istna rewolucja demograficzna. Wiele terenów zostało zupełnie ogołoconych z ludności, z kolei zaś wokół piastowskiego Gniezna osadnictwo skoncentrowało się na niespotykaną dotąd skalę. Po opanowaniu całej Wielkopolski zwycięzcy mogli kontynuować swój proceder, najeżdżając kolejne krainy – Mazowsze czy ziemię sieradzko-łęczycką. Zapewne nieprzypadkowo właśnie na lata 950-960 datuje się najwięcej skarbów dirhemowych w piastowskiej kolebce.

Według historyka, prof. Jarosława Wenty z toruńskiego uniwersytetu im. Kopernika, eksport ludzi z terenów obecnej Polski odbywał się ”na skalę hurtową” i odegrał poważną rolę w powstaniu państwa piastowskiego. Brakuje nam co prawda pisanych świadectw z tego wczesnego okresu, ale liczne zapiski z późniejszych czasów stanowią bardzo mocne poszlaki. Piastowie zajmowali się handlem żywym towarem jeszcze bardzo długo po czasach Lestka.

Jeszcze w czasach wypraw wojennych Bolesława Krzywoustego branie niewolników było codziennością.Tak władcę wyobrażał sobie Walery Eljasz-Radzikowski, rysunek pochodzi z 1893 roku.

Jak donosi w swej kronice Gall Anonim, podczas rajdu na Prusy w 1111 roku Bolesław Krzywousty ”zgromadził niezmierne łupy, biorąc do niewoli mężów i kobiety, chłopców i dziewczęta, niewolników i niewolnice niezliczone, paląc budynki i mnogie wsie”. W tym okresie brańców nie sprzedawano już jednak Arabom. Spędzano ich natomiast na ziemie polskie i osadzano na roli jako pozbawionych wolności książęcych wieśniaków.

Piastowskie obozy koncentracyjne?

W X wieku część ludności wziętej do niewoli Piastowie osadzali wokół swych grodów, a inną część przeznaczali na sprzedaż. Używali najprawdopodobniej metod podobnych do stosowanych przez braci Czechów, również handlujących na dużą skalę żywym towarem. Według źródeł czeskich, brańcom zakładano na szyje żelazne obroże i prowadzono ich jak bydło na postronkach. Po zgromadzeniu całego kontyngentu przeznaczonego ”na eksport” przywiązywano ludzi do jednego długiego sznura i goniono pod zbrojną strażą na odległe targi niewolnicze.

Nie jest wykluczone, że organizacji tego procederu służyły specjalne grody-obozy, będące miejscami koncentracji ”towaru”. W Polsce odkryto już kilka miejsc, które mogły pełnić taką rolę. W grodzie w małopolskich Naszacowicach nad Dunajcem, obejmującym kilkanaście hektarów powierzchni, archeologowie odnaleźli zadziwiająco niewiele pozostałości po mieszkańcach. W obrębie bardzo długiego wału nie znaleziono też śladów jakiejkolwiek siedziby miejscowego władcy.

Wzgórze grodowe w Naszacowicach nad Dunajcem. Archeolodzy przypuszczają, że gród mógł pełnić rolę obozu koncentracyjnego dla piastowskich niewolników.

Uczeni wiodą spory o to, jaką rolę spełniał w X wieku ów tajemniczy gród. Według archeologa Zdzisława Skroka był po prostu obozem, gdzie gromadzono niewolników. Nieszczęśnicy mogli spać w szałasach, a ich nadzorcy – w drewnianych zabudowaniach, których ślady odkryli badacze. Stacjonując w centralnej części grodu na wzniesieniu, woje mieli ogląd tego, co dzieje się w obrębie rozległych wałów.

Jak traktowano uwięzionych, możemy tylko snuć domysły. Na pewno nie byli celowo maltretowani, bo wojownikom zależało przecież na dostarczeniu ich nabywcom w dobrej kondycji. Gwałty na młodych, co bardziej ponętnych brankach oraz krwawe rozprawy z usiłującymi się buntować nieszczęśnikami pewnie się jednak zdarzały.

Również Marek Jankowiak uznaje Naszacowice za obóz niewolniczy, ”periodycznie wypełniany brańcami w drodze na rynek niewolników, najprawdopodobniej w Pradze”, największym w naszej części Europy ośrodku handlu żywym towarem. Podobne do Naszacowic wielkie, puste grody znajdują się w południowej Polsce, Czechach, na Słowacji oraz na zachodniej Ukrainie, gdzie odkryto pozostałości gigantycznych fortec tego typu, o powierzchni setek hektarów.

Według Jankowiaka wszystkie te grody były powiązane z wielkim rynkiem niewolniczym w czeskiej stolicy. ”Można interpretować je jako punkty węzłowe jego systemu zaopatrzenia, opierającego się na długodystansowym transporcie lądowym. Wielkie karawany – w rodzaju tej, do której Ibn Fadlan (arabski podróżnik – red.) dołączył w swojej drodze do Bulgaru, złożonej z 3 tysięcy koni i 5 tysięcy ludzi – były prawdopodobnie najbardziej efektywnym pod względem kosztów sposobem transportowania niewolników setkami kilometrów drogą lądową” – pisze historyk w książce ”Dirhams for slaves”.

Brudny biznes i chrzest

Pośrednikami w handlu niewolniczym byli m.in. żydowscy kupcy. Od jednego z nich, Ibrahima ibn Jakuba, pochodzą najwcześniejsze wzmianki o państwie Mieszka I. Ibrahim usłyszał o księstwie gnieźnieńskim, przebywając w Pradze. ”Do niej przybywają z miasta Kraków, Ruś i Słowianie z towarami (…), a sprowadzają ze sobą niewolników, cynę i różne skóry” – notował kupiec.

Do zaprzestania handlu chrześcijańskimi niewolnikami wzywał między innymi św. Wojciech. Na ilustracji scena z drzwi katedry gnieźnieńskiej przedstawiająca praskiego biskupa napominającego czeskiego władcę Bolesława II, aby zaprzestał tego procederu.

Wielkim organizatorem handlu żywym towarem był teść Mieszka I, książę czeski Bolesław I Srogi. Niewykluczone, że tzw. ”chrzest Polski” w 966 r. i małżeństwo Mieszka z Dobrawą były efektem układu Piasta z Przemyślidą w sprawie handlu niewolnikami, dostarczanymi masowo znad Wisły do czeskiej stolicy.

Nieco później praski biskup Wojciech krytykował co prawda branie w niewolę chrześcijan, ale ówcześni władcy państw słowiańskich nic sobie z tego nie robili. Chrześcijańskich niewolników ”kupiec żydowski nabywał za nieszczęsne złoto, i to tylu, że biskup nie mógł ich wykupić” – czytamy w Żywocie św. Wojciecha.

Brańcy sprzedawani w Pradze trafiali na ogół do muzułmańskiej Hiszpanii przez kraje niemieckie i Francję. Przez jakiś czas targ w Verdun był miejscem, gdzie zwyczajowo kastrowano mężczyzn przeznaczonych do roli eunuchów w arabskich haremach. Prowadzeni pod strażą, związani Słowianie stali się na zachodnich drogach powszednim widokiem. Na tyle, że doprowadziło to do zmian językowych. Łaciński wyraz Sclavus, czyli Słowianin, zaczął oznaczać niewolnika. Podobnie było z arabskim słowem Siqlab.

Inny szlak handlu żywym towarem wiódł na wschód – na targi w Bułgarze nad Kamą i Itilu w dorzeczu Wołgi. Jak pisał w latach dwudziestych X wieku Ibn Fadlan, ”towar” transportowano tam łodziami, a podczas postojów młode niewolnice były regularnie gwałcone przez swoich właścicieli, ku uciesze pozostałych kupców. Atrakcyjne dziewczęta cieszyły się szczególnym popytem na wschodnich targach. Trafiały z nich, podobnie jak inni niewolnicy, głównie do Kalifatu Bagdadzkiego, gdzie zamożni Arabowie nabywali je do swoich haremów.

Obraz Otto Pilnego przedstawiający bliskowschodni targ niewolników. To właśnie tam w znacznej mierze trafiali ludzie wzięci w niewolę przez pierwszych Piastów.

Podczas gdy na wschodzie płacono za żywy towar dirhemami, w Pradze stosowano na szeroką skalę jako środki płatnicze kawałki drogich tkanin. Oczywiście bezpowrotnie one zaginęły, skali tego handlu nigdy więc już w pełni nie poznamy.

Państwo za dirhemy

Sprzedając część brańców, a innych osiedlając na swoim terenie i wyzyskując ich pracę, plemienna grupa wojownicza bogaciła się i rosła w potęgę. Jej wódz zyskiwał prestiż i środki, którymi mógł nagradzać wojowników, co umożliwiało mu rozbudowę zbrojnej drużyny. ”Czynili tak i Siemomysł, syn Lestka, i Mieszko, syn Siemomysła. Dirhemy, które otrzymywali za niewolników, pozwalały utrzymać im drużynę wojów. Za czasów Mieszka drużyna ta liczyła 3000 ludzi. Składała się najpewniej i z miejscowych, i ze skandynawskich najemników” – zaznacza Morys-Twarowski w ”Narodzinach potęgi”.

Rosnące w siłę zbrojne zastępy mogły prowadzić działania na coraz szerszą skalę. Wchodziły oczywiście w konflikty z konkurencyjnymi grupami plemiennymi stosującymi tę samą strategię, co prowadziło do krwawych rozstrzygnięć. Zwycięzcy tych walk, sprawujący kontrolę nad coraz większym terytorium, potrzebowali organizacji mogącej utrzymać je w ryzach. W ten sposób handel niewolnikami przyczyniał się do powstawania państw, w tym polskiego.

Przyjęcie chrztu w 966 roku wcale nie skłoniło Mieszka I do zaprzestania niezwykle intratnego handlu ludźmi.

Przyjęcie w 966 r. chrześcijaństwa nie skłoniło Piastów do szybkiego porzucenia dotychczasowych praktyk. Biskupi biadolili, a władcy dalej robili swoje. Jak wyliczył jeden z kronikarzy niemieckich, tylko w 1030 r. Polanie uprowadzili w niewolę na terenach pomiędzy Łabą i Salą 9065 wyznawców Chrystusa.

W tym czasie popyt na ”siqlabów” w Hiszpanii już się jednak załamywał, co było spowodowane kryzysem związanym z walkami wewnętrznymi, a potem rozpadem kalifatu Kordoby. W efekcie zmian na Półwyspie Iberyjskim oraz coraz silniejszego oddziaływania chrześcijaństwa eksport niewolników z polskich terenów stopniowo wygasł. Ale w systemie społeczno-gospodarczym Polski piastowskiej bardzo długo mieli jeszcze odgrywać istotną rolę. Donoszą o nich nawet kroniki z XIII stulecia!

*O autorze: *Marcin Szymaniak - autor niezależny, stały współpracownik ”Focusa Historia”; publikuje też w innych pismach historycznych. Wcześniej przez kilkanaście lat dziennikarz ”Życia Warszawy” i ”Rzeczpospolitej”, gdzie zajmował się m.in. ”wojną z terroryzmem” i konfliktami w Iraku i Afganistanie. Nominowany do nagrody Grand Press w 2006 r. Autor książki "Fighterzy. Najlepsi polscy wojownicy".

Dzięki książce Michaela Morysa-Twarowskiego pod tytułem ”Narodziny potęgi. Wszystkie podboje Bolesława Chrobrego” poznasz historię największego polskiego zdobywcy. Kup z rabatem w księgarni wydawcy.

Zainteresował cię ten artykuł? Na CiekawostkachHistorycznych.pl przeczytasz również o tym, jak bardzo brutalni i nieludzcy byli pierwsi Piastowie

121
0
0
KOMENTARZE
(121)
Pit
2 lata temu
Ciekawie brzmi takie stwierdzenie ze strony niemieckiego portalu !? Ale to wszystko tylko przypuszczenia !!!! W przeciwieństwie do niemieckich hitlerowskich obozów zagłady jakie nam zrobili Niemcy!!!! Może chcecie się wybielić ?????
zeb
2 lata temu
a więc to robota żydowskich kupców, handlarzy niewolnikami. Czy przypadkiem nie chcą oni również dzisiaj zrobić z Polaków niewolników których przehandlują?
anty
2 lata temu
germański portal, germaśska propaganda
rubikoń
2 lata temu
A ile ludzi sprzedali pierwsi Habsburgowie?,nie wciskajcie Polakom obozów koncentracyjnych.W średniowieczu największymi bandytami w europie też byli Niemcy,żarli się między sobą jak psy,mało tego byli zdegenerowani poprzez rozmnażanie wsobne.A Piastowie najwięcej niemców sprzedali jako niewolników,przyłaziło to,to do polski jak pchły do psa i panoszyli się,a rozwiązanie okazało się proste,złapać i sprzedać.
Goebelsowska ...
2 lata temu
A ciekawe co w tym czasie robiły barbarzyńskie plemiona Izraelitów !? kredkami malowały pokojowe dyrdymały na ulicach Egiptu ???
Najnowsze komentarze (121)
mmmm
2 lata temu
prawda boli i najlepiej ją negować, co wielcy polscy patrioci?
Gość
2 lata temu
Co to k... za wypociny? Nie stać was na coś ambitniejszego? Piastowskie obozy koncentracyjne? Was poje...ło? Obozy koncentracyjne, jakie zna świat, a szczególnie Polacy, były tworem jednego narodu, Niemców, nie nazistów, bo takiego państwa nigdy nie było, tylko NIEMCÓW! Co jeszcze wymyślicie za bzdury, że Piłsudski był z Marsa? Jesteście żenująco śmieszni. W tamtych czasach większość narodów zarabiało na niewolnictwie, więc nie ma w tym nic nadzwyczajnego. A porównanie do obozów koncentracyjnych to szczyt waszego idiotyzmu.
W.Konin
2 lata temu
Typowa niemiecka propaganda. Część "prawdy" i totalne kłamstwa. A Niemieckie obozy koncentracyjne?
ja
2 lata temu
Jeśli na podstawie małej liczby oznak egzystencji ludzkiej archeolodzy stwierdzili, że w grodzie był obóz koncetracyjny, to może .....tam było lotnisko. Piastowie już wóczas mieli samoloty.
Pomorzanin
2 lata temu
Jak to wyglądało na świecie. Frankowie i Fryzyjczycy założyli morski porty do handlu niewolnikami z kupcami żydowskimi z lądu, później biskupi przekupili Wikingów, aby kontynuowali handel i budowali osady nad morzami i rzekami, w końcu Wikingowie pozakładali chrześcijańskie państwa na Skandynawii. Morskie szlaki niewolników : Birce(Szwecja), Hedeby(Jutlandia), Lubeka, Meklemburg, Rostock, Wolin, Kołobrzeg, Truso i przez zatokę fińską, jezioro Ładoga, rzeka Wołga, Bułgar, ltilu(krzyżowanie szlaków jedwabny i saraceński, targ niewolników), morze kaspijskie i do Bagdadu. Transport szedł też do Bizancjum przez Nowogród Wielki, Kijów, Dniepr, morze czarne. Ogromna ilość sprzedaży niewolnikami umarł z powodu rozpadów państwa Chazarów, koniec kalifatu Abbasydów i Umajjadów oraz kres skandynawskich wojów, a niewolnikami handlowano wtedy wewnątrz państw, a handel międzynarodowy stał się towarowy.
Maciek
2 lata temu
Ktos to za lagodne napisal Pis to po prostu juhostwo bez konca . Taka jest krotka nowela o pisie
Asia
2 lata temu
Porownojac czasy piastow do czsu dzisiejszego I I rzadzacych disiaj w polsce to piastowie byli zwyklymi bandytami jednak nie mieli mozliwosci dzisiejszej techniki do uposledzania wlasnego narodu. Dzisiejsi rzadzacy w polsce nie Maja zadnych skropolow urzywac wszystkich metod tylko zeby pozostac rzadzacymi
Pomorzanin
2 lata temu
3. To nie było dawno. Jak powstała Polska. Piastowie byli doświadczeni organizacją i budową grodów oraz używane środki perswazji(podpalenia, grabieże, morderstwa), a to jest dowodem ze od kogoś to nauczyli, prawdopodobnie po upadku państwa wielkomorawskiego przebyli latach 20. w 10 wieku na ziemie dzisiejsze wielkopolski przy plemieniu Polan. Od początku ich fundamentem działalności było handel niewolnikami jako podstawa ekonomiczna małego agresywnego państwa, sprawne zarządzenie(budowa własne pozycji, drużyna, najemnicy, klienci polityczni) z silnym ośrodkiem Poznaniu rozszerzało z dekadami lat na nowe ziemie przyłączając do siebie np. zdobycie Wolina oznaczało transportowanie już droga morską niewolników do krajów arabskich, w zamian Piastowie otrzymywali pieniądze arabskie dirhemy. Znacząca rolę w handlu mają Żydzi przebywający w Gnieźnie, który doradzali Piastom oraz transportowali niewolników na szlakach pieszych np. szlaku transkontynentalnym do Bagdadu.
Pomorzanin
2 lata temu
2. To nie było dawno. Jaki jest fundament państw. Po krwawej rewolucji religijnej w Rzymie, Chrześcijaństwo jako państwowa religia łatwością opanowała zachodnią Europę, ale została zaskoczona przez przybywających z wschodu wielu milionów Słowian z swoim pogaństwem. Takie zderzenie cywilizacyjne dla Kościoła i Bizancjum było zagrożenie dla istnienia siebie, aby rozwiązać problem zlecało i współpracowało z nowymi przywódcami państw chrześcijańskich do zniszczenia pogaństwa z Słowian i z Słowiańszczyzny, do tego pomocny byli religijni Żydzi oraz nowa religia- Islam. Najszybszym sposobem dla nich było wyłapanie, kastracja i sprzedaż oraz przymusowa uległość- chrzest, które stały podwaliną nowych państw.
Pomorzanin
2 lata temu
1. To nie było dawno Czas mówić. W szkole nie uczy się dzieci się o bogach słowiańskich, nawet nie wiedzą, ze kiedyś Słowianie mieli inna wiarę, wierzenia pogańskie, dlaczego? Mówi się ze historię piszą zwycięzcy, a tak jest do dzisiaj, a ona jest wpływem krzyża. Jak to się stało, ze chrześcijanie są przy władzy, czy to osiągnęli dobrymi uczynkami, spokojnie z miłością, a może używając przemocy i gwałtu z nienawiścią? Odpowiedział na to sam Św. Wojciech w Pradze, na największym targu niewolników w Europie- "Tylko nie kastrujcie Chrześcijan".
Ludzie to pot...
2 lata temu
CZŁOWIEK człowiekowi zgotował podły los
Lucyna
2 lata temu
Lubje frytki a pisu nie lubje
Asia
2 lata temu
Pisowcy nie rozumieja tego. Kradna I oszukuja na codzien dlatego to ich nie rusza.
As
2 lata temu
Dziś sami się sprzedajemy po taniości na zachodzie i u Arabów, a państwo dalej chce zarabiać na pracownikach delegowanych. Jeśli jadę do pracy i wiem że zarobie na dojazd do pracy, kanapki i czynsz to nie jestem niewolnikiem ? Na nic więcej mieć nie będę. Zresztą kto był święty w X wieku i nie handlował wrogami i ich żonami i dziećmi? Zastanawia mnie natomiast czemu ten tekst systematycznie wraca?
...
Następna strona
Wystąpił problem z wyświetleniem strony Kliknij tutaj, aby wyświetlić