Mikołaj, Aniołek, Gwiazdor - kto przychodzi w Polsce w Krakowie, Poznaniu, Warszawie?

W stolicy i większości centralnej oraz wschodniej Polski prezenty rozdaje Święty Mikołaj. Zazwyczaj kojarzymy go z czerwonym płaszczem, siwą brodą i workiem pełnym prezentów - obrazem mocno ukształtowanym przez kulturę zachodnią. W Warszawie, podobnie jak w Lublinie, Łodzi czy na Podlasiu, to właśnie Mikołaj pojawia się 6 grudnia i często także w wigilijny wieczór, symbolicznie kładąc pod choinkę prezenty.

W Poznaniu i całej Wielkopolsce prezenty w Wigilię najczęściej przynosi Gwiazdor. To postać dużo bardziej tradycyjna i nieco surowsza niż Mikołaj – w ludowych przekazach często nosił kożuch, futrzaną czapkę, a zamiast sanek wykorzystywał parę solidnych butów. Gwiazdor sprawdzał również, czy dzieci na pewno dobrze się zachowywały. W przeszłości nosił przy sobie rózgę, choć dziś częściej kojarzy się po prostu z humorem i lokalną tradycją. W wielu wielkopolskich domach to właśnie on zostawia pod choinką prezenty 24 grudnia. Gwiazdorowi w podróżach często towarzyszy również Aniołek. Ale są miejsca, gdzie niebiański posłaniec wybiera się do dzieci sam.

Z kolei w Krakowie i okolicach to Aniołek obdarowuje dzieci podczas Wigilii. To delikatna, symboliczna postać związana bezpośrednio z religijnym charakterem Bożego Narodzenia. W Małopolsce Aniołek jest tak samo "prawdziwy" jak Gwiazdor w Poznaniu - przynosi prezenty, czasem "dzwoni" małym dzwoneczkiem, żeby oznajmić, że już był i zostawił podarunki. W wielu krakowskich domach dzieci szukają śladów skrzydeł lub brokatu, który ma zostać po jego wizycie.

W niektórych regionach Polski, zwłaszcza na Dolnym Śląsku, Opolszczyźnie ale i w części Górnego Śląska, funkcjonuje jeszcze jedna postać: Gwiazdka. W przeciwieństwie do Gwiazdora, Gwiazdka nie jest konkretną osobą o ustalonym wyglądzie. To bardziej symboliczne określenie tego, kto "niesie światło" i przynosi prezenty wraz z pierwszą wigilijną gwiazdą na niebie. W wielu rodzinach mówi się po prostu, że "to Gwiazdka przyniosła upominki", co nawiązuje do betlejemskiej gwiazdy prowadzącej do żłóbka Jezusa. To jeden z najbardziej delikatnych i poetyckich świątecznych zwyczajów - prezenty nie mają twarzy konkretnego darczyńcy, przychodzą wraz z magią wigilijnego wieczoru.

Choć nazwy i postacie różnią się w zależności od regionu, ich rola jest ta sama - przynieść radość, magię i świąteczne emocje. Co ciekawe, w wielu domach tradycje zaczynają się mieszać, zwłaszcza tam, gdzie spotykają się rodziny z różnych części Polski. Mikołaj, Gwiazdor i Aniołek spokojnie więc współistnieją, a każdy z nich jest częścią pięknych, lokalnych zwyczajów.

Niezależnie od tego, czy mieszkasz w Krakowie, Poznaniu, Warszawie czy w innej części kraju, jedno jest pewne: ktoś na pewno zapuka do Twojego domu - choćby tylko symbolicznie - i zostawi coś pod świątecznym drzewkiem.