o2 - Serce Internetu
Sprawdzamy pogodę dla Ciebie...
  • Quizy
Wróć na
Michał Procner
|

Polak, który wraz z Albertem Einsteinem walczył z bombą atomową

13
Podziel się

Dziś doskonale wiadomo, że bezustanny wyścig zbrojeń to ślepy zaułek rozwoju technologicznego. Nie zawsze tak jednak było, a w zmianie nastawienia decydujący udział wziął pewien Polak…

Polak, który wraz z Albertem Einsteinem walczył z bombą atomową
(Getty Images)
bDTBVtAR

Obserwując historię ludzkości, można dojść do wniosku, że raczej nie uczymy się na cudzych błędach, a zdolność przewidywania tragicznych skutków pewnych działań mamy jako gatunek niemal całkiem wyłączoną. Istnieją jednak wybitne wyjątki od tej reguły, a wśród nich Polak, warszawiak – Józef Rotblat, który podjął walkę z najsilniejszym przeciwnikiem ludzkości: bombą atomową…

Elektryk, który zwątpił

Nic nie wskazywało, że Józef Rotblat zostanie światowej sławy naukowcem. Urodził się 4 listopada 1908 roku w zubożałej żydowskiej rodzinie. Opuściwszy religijny cheder ze względu na zwątpienie w istnienie Boga, rozpoczął naukę w Wolnej Wszechnicy Polskiej, która wówczas przyjmowała na podstawie egzaminu wstępnego. Rotblat uczył się wieczorami, a za dnia pracował jako elektryk.

Szczęśliwym zbiegiem okoliczności, nauczycielem młodego Rotblata był profesor Ludwik Wertenstein. To własnie on, były asystent Marii Skłodowskiej-Curie, prowadzący wykłady na temat promieniotwórczości, teorii kwantowej i budowy atomów, stał się wzorem do naśladowania.

bDTBVtAT

Po zdobyciu tytułu magistra wydziału Matematyczno-Przyrodniczego Wolnej Wszechnicy Polskiej, Rotblat rozpoczął pracę w Pracowni Radiologicznej Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1938 ożenił się i obronił doktorat na Uniwersytecie Warszawskim. Otrzymał zagraniczne stypendium z którego skorzystał – wojna wybuchła, gdy był w Liverpoolu. Żony nigdy już nie zobaczył, mimo usilnych prób wydostania jej z kraju.

Pracując nad bombą

W Wielkiej Brytanii trafił pod skrzydła odkrywcy neutronów, Jamesa Chadwicka. To właśnie on zauważył ogromny potencjał umysłowy Rotblata i wnioskował o przyjęcie go do projektu Manhattan, mimo ograniczeń związanych z narodowością.

Pomógł w stworzeniu bomby, ale zanim broń była gotowa, opuścił placówkę badawczą. Jako oficjalny powód podał obawę o żonę. Prawda była jednak taka, że Rotblat ponownie zwątpił – podobnie jak dawniej, w chederze – tyle, że tym razem utracił wiarę w sens opracowywania ładunku nuklearnego. Jak sam twierdził, Niemcy tak czy inaczej nie miały już szans na zwycięstwo w wojnie, nie wspominając o wyścigu zbrojeń. Na miejscu poznał też Nielsa Bohra, który utwierdził go w niechęci do militarnego użycia energii atomowej, dzieląc się pesymistyczną wizją wyścigu zbrojeń.

bDTBVtAZ

Mimo podejrzeń ze strony FBI udało mu się wrócić do Wielkiej Brytanii, gdzie jeszcze przez jakiś czas uczestniczył w projekcie Tube Alloyse. W 1945 na Japonię spadły bomby, a Rotblat na własne oczy przekonał się o swojej racji. Tego samego roku dowiedział się też, że jego żona została zabita w obozie zagłady w Bełżcu.

Anty-atom

Musimy nauczyć się pytać samych siebie, nie jakie kroki można podjąć, by zapewnić militarne zwycięstwo dowolnej grupie, którą popieramy, bo już nie ma takich kroków; pytanie, które musimy sobie zadać, brzmi: jakie kroki należy podjąć, by zapobiec militarnemu konfliktowi, którego skutki muszą być najstraszniejsze dla wszystkich stron? – czytamy w dokumencie. Jak się później okazało, właśnie to było początkiem globalnego ruchu przeciw broni jądrowej.

W 1957 roku odbyło się pierwsze spotkanie w Sprawie Nauki i Problemów Światowych w kanadyjskiej miejscowości Pugwash, od której nazwę wzięło później zrzeszenie naukowców sprzeciwiających się zbrojeniom atomowym. Również te spotkania wzbudzały niepokój rządów – zarówno zachodnich, jak wschodnich, ponieważ dyskutowali na nich ludzie z obu stron żelaznej kurtyny. Zupełnie bez powodu: jedyne, czym zajmowali się uczeni, było propagowanie wiedzy na temat niszczycielskich skutków militaryzacji energii atomowej. Pokazywali faktyczną skalę zniszczeń i dowodzili długofalowej szkodliwości promieniowania jonizującego. Rotblat zajmował się badaniem wpływu promieniowania na powstawanie nowotworów.

bDTBVtBa

Czytaj także:

Jego wypowiedzi bywały często drażniące dla polityków, wytykał im błędy myślowe i arogancję.

W tym czasie nie wiedzieliśmy wiele o skutkach niewielkich dawek napromieniowania i dlatego wnioski były uzależnione od tego, z jakiego punktu widzenia się wychodziło - komentował zażarte dyskusje na temat szkodliwości promieniowania, niepoparte żadnymi argumentami.
bDTBVtBb

W tym samym czasie w mediach słyszało się zdania takie, jak na przykład: „Jeśli nasza praca i nasze próby dają nam siłę niezbędną do tej bitwy – a z pewnością tak jest – wówczas ofiary tych testów [atomowych], lub też wszelkie inne ofiary, nie mają znaczenia”, lub „Opad radioaktywny rozprzestrzeniony na całym świecie jest tak samo niebezpieczny jak trzydziestogramowa nadwaga albo wypalanie jednego papierosa raz na dwa miesiące”.

Warto zaznaczyć, że pierwsze z nich wypowiedział Nikołaj Pawłow, funkcjonariusz KGB, a drugie Edward Teller, jeden z twórców bomby wodorowej. Nietrudno dostrzec różnicę w postrzeganiu problemu, szczególnie z perspektywy czasu…

Powoli w stronę pokoju

W 1995 roku Komisja Noblowska przyznała pokojową Nagrodę Nobla Józefowi Rotblatowi oraz stowarzyszeniu Pugwash. Sam Rotblat odebrał też wcześniej nagrodę imienia Alberta Einsteina. Laureat tych najbardziej prestiżowych nagród wielokrotnie podkreślał, że zawsze wierzył – wierzył w zakorzenione w człowieku dobro.

bDTBVtBc

Bibliografia:

  • Karwasz, G., Jak zbudowałem bombę atomową. Opracowanie w formie dialogu wykładu prof. J. Rotblata wygłoszonego w sierpniu 2000 roku na konferencji Pugwash w Roverto w sierpniu 2000 roku oraz rozmowy z nim po tym wykładzie; tekst ten z małymi skrótami ukazał się w 2000 roku w „Głosie Koszalińskim” i „Głosie Słupskim”)

Michał Procner - dziennikarz, publicysta, autor tekstów popularnonaukowych i beletrystyki. Absolwent Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu i Uniwersytetu Wrocławskiego. Pasjonat historii naturalnej.

Zobacz także: Nieoczekiwane wsparcie. Bomba atomowa pomogła badaczom

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl
bDTBVtBu
Źródło:
o2pl
KOMENTARZE
(13)
Kabatczyk
10 miesięcy temu
Do Los Alamos pojechał z polskim paszportem, co sprawiło wiele problemów. Po II Wojnie przyjął obywatelstwo brytyjskie, ale nadal przedstawiał się jako Polak z angielskim paszportem. Uniwersytet Warszawski poświęcił mu tablicę pamiątkową w Audytorium Maximum.
Lion
10 miesięcy temu
Szkoda, że to nie rdzenny Polak, ale w Polsce urodzony i jeżeli się czuł Polakiem to Polak.
Pauk
10 miesięcy temu
Jestem antysemitą , bo antysemityzm wyssałem z mlekiem swojej matki. Ale nie skrzywdzę żadnego dobrego człowieka niezależnie od jego narodowości i religii. Tak mi dopomóż Bóg.
bDTBVtBv
tr18
10 miesięcy temu
Bombę atomową tak czy owak by wynaleziono w/g prawa że jak coś może zdarzyć się złego to na pewno się zdarzy. I dobrze, ze to akurat Amerykanie pierwsi zbudowali bombę A.
Zbych
10 miesięcy temu
Jak z polski nie wyjedziesz to nigdy nic nie osiągniesz.
Najnowsze komentarze (13)
Nie istnieją!
10 miesięcy temu
W 45r zgodnie z Ustawą o koniecznej zmianie nazwisk na polskie są cały czas ukryci i trzymają Polskę w swoich łapskach.
Nie istnieją!
10 miesięcy temu
W 45r zgodnie z Ustawą o koniecznej zmianie nazwisk na polskie są cały czas ukryci i trzymają Polskę w swoich łapskach.
Spoko
10 miesięcy temu
Przecież to artykuł o hydach z polskim obywatelstwem. A nie o Polakach.
Zorro
10 miesięcy temu
Izrael powinien brać przykład z tego człowieka !
cccc
10 miesięcy temu
to nie bolek zbudował atom? za co dostał nobla za kapowanie
Zbych
10 miesięcy temu
Jak z polski nie wyjedziesz to nigdy nic nie osiągniesz.
tr18
10 miesięcy temu
Bombę atomową tak czy owak by wynaleziono w/g prawa że jak coś może zdarzyć się złego to na pewno się zdarzy. I dobrze, ze to akurat Amerykanie pierwsi zbudowali bombę A.
leo9897
10 miesięcy temu
czy nie przypadkiem Albert Einstein stworzył te Bomby Atomowe które spadły w 1945 na Japonię którą Jozef Roblat nie obliczył gdzie udany atak Amerykanie robili np na Hiroszimę i Nagasaki?
bDTBVtBn
Pauk
10 miesięcy temu
Jestem antysemitą , bo antysemityzm wyssałem z mlekiem swojej matki. Ale nie skrzywdzę żadnego dobrego człowieka niezależnie od jego narodowości i religii. Tak mi dopomóż Bóg.
Einstein
10 miesięcy temu
rdzenni polacy nie wniesli nic do Swiata nauki przemyslu technologi itp.
Lion
10 miesięcy temu
Szkoda, że to nie rdzenny Polak, ale w Polsce urodzony i jeżeli się czuł Polakiem to Polak.
Kabatczyk
10 miesięcy temu
Do Los Alamos pojechał z polskim paszportem, co sprawiło wiele problemów. Po II Wojnie przyjął obywatelstwo brytyjskie, ale nadal przedstawiał się jako Polak z angielskim paszportem. Uniwersytet Warszawski poświęcił mu tablicę pamiątkową w Audytorium Maximum.
13579
10 miesięcy temu
Rotblat Polak hee hee
Wystąpił problem z wyświetleniem strony Kliknij tutaj, aby wyświetlić