Waza z Bronocic, odkryta w latach 70. XX wieku przez polsko-amerykański zespół archeologów, należy do najcenniejszych zabytków polskiej archeologii. Na fragmentach naczynia zachował się najstarszy znany w Eurazji wizerunek czterokołowego wozu, datowany na około 3500 r. p.n.e.
Zabytek znajduje się obecnie w Muzeum Archeologicznym w Krakowie i od lat uznawany jest za jedno z najważniejszych świadectw rozwoju dawnych cywilizacji.
Wandale zniszczyli tablicę pamiątkową wazy z Bronocic. Ruszyła zbiórka na odbudowę
W 2003 r. na stanowisku archeologicznym w Bronocicach ustawiono kamień z tablicą upamiętniającą odkrycie. Pod koniec czerwca została ona rozbita przez wandali.
– To była nasza chluba. Mogliśmy pochwalić się czymś, co ma znaczenie na skalę światową. (...) Dlatego to, co się stało, jest dla nas kompletnie niezrozumiałe – powiedział Radiu Kielce pomysłodawca pomnika Paweł Kamiński.
Po zniszczeniu pomnika mieszkańcy Bronocic rozpoczęli zbiórkę pieniędzy na jego renowację.
W opublikowanym apelu podkreślili, że chcą sfinansować wykonanie nowej tablicy, zabezpieczyć miejsce pamięci przed kolejnymi aktami wandalizmu oraz zachować to wyjątkowe dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.
Dlaczego waza z Bronocic jest tak ważna dla mieszkańców?
Na ceramicznych fragmentach naczynia widnieje schematyczny rysunek czterokołowego wozu z osiami i dyszlem, a także symbole interpretowane jako drzewa, rzeka oraz pola uprawne. Według badaczy jest to najstarszy jednoznaczny dowód wykorzystania pojazdu kołowego odkryty na obszarze Starego Świata.
Naukowcy wciąż dyskutują, czy odkrycie z Bronocic może zmienić dotychczasowe spojrzenie na początki transportu kołowego. Na razie nie ma jednoznacznych dowodów, że właśnie na ziemiach dzisiejszej Polski narodziła się idea czterokołowego wozu, jednak zabytek pozostaje jednym z najważniejszych świadectw rozwoju neolitycznych społeczności w Europie.
