Cudzoziemcy doświadczają w Polsce przemocy. Raport Fundacji Ocalenie

Edyta Tomaszewska
Zdjęcie ilustracyjne.Zdjęcie ilustracyjne.
Źródło zdjęć: © PAP | Marcin Gadomski

72,5 proc. cudzoziemców badanych przez Fundację Ocalenie czuje się w Polsce bezpiecznie, jednak ponad połowa z nich w ciągu sześciu miesięcy spotkała się z zachowaniami przemocowymi. Najczęściej były to wyzwiska i nieprzyjemne komentarze – poinformowała Polska Agencja Prasowa.

Raport "(Nie)widoczna przemoc. Zachowania przemocowe wobec osób z doświadczeniem migracji, w tym uchodźstwa" opisuje doświadczenia osób mieszkających w Polsce. W badaniu uwzględniono 988 kompletnie wypełnionych ankiet zebranych od maja do sierpnia 2026 r. Uczestnicy korzystali ze wsparcia Fundacji Ocalenie w latach 2019–2026.

46 proc. respondentów zetknęło się z więcej niż jednym rodzajem przemocy, a 25,8 proc. wskazało, że takie sytuacje zdarzają się im kilka razy w roku. Wśród wszystkich osób, które doświadczyły agresywnych zachowań, 61 proc. dostrzegało w nich motyw narodowościowy. Dla 15 proc. powodem były uprzedzenia etniczne lub rasowe, natomiast niespełna 7 proc. wiązało przemoc z religią.

Wyzwiska, wykluczenie i poniżające traktowanie

Najczęściej wskazywaną formą przemocy były obraźliwe słowa. 45 proc. badanych usłyszało pod swoim adresem nieprzyjemne komentarze albo wyzwiska. Do takich zdarzeń dochodziło przede wszystkim w przestrzeni publicznej, między innymi na ulicach, w sklepach i komunikacji miejskiej. Jedna z osób opisała sytuację, w której podczas spaceru w parku nieznajomy mężczyzna zaczął obrażać ją i jej znajomych.


WIDEO
Trudny los mieszkańców Ukrainy. Dyner ostrzega ws. ataków na zimę

Cudzoziemcy spotykali się także z podważaniem ich prawa do przebywania w Polsce. Przykładem wykluczenia językowego była uwaga usłyszana przez jedną z badanych w sklepie: "To jest Polska, musisz mówić po polsku". Około co trzecia osoba doświadczyła poniżającego traktowania, w tym okazywania wyższości, przedmiotowego podejścia lub wykorzystywania zależności.

Takie przypadki pojawiały się zarówno w życiu prywatnym, jak i w pracy. Szczególnie często badani opisywali je w relacjach zawodowych oraz przy wynajmowaniu mieszkań. 24,2 proc. respondentów wskazało na przemoc ekonomiczną, która obejmowała między innymi niewypłacenie pensji, opóźnienia w wypłacie oraz naruszanie przepisów prawa pracy.

Przemoc w internecie i ataki fizyczne

34,4 proc. uczestników badania zetknęło się osobiście z obraźliwymi komentarzami w internecie. Z kolei co ósma osoba doświadczyła przemocy fizycznej. Wśród opisanych zdarzeń znalazły się uderzenia, popychanie, opluwanie oraz próby zerwania hidżabu.

Kilkadziesiąt osób poinformowało również o agresywnych zachowaniach ze strony innych cudzoziemców mieszkających w Polsce. Najczęściej opisywane były napięcia między osobami z Ukrainy a rosyjskojęzycznymi migrantami z Białorusi i Rosji.

RPO o języku debaty publicznej

Anna Błaszczak-Banasiak, zastępczyni rzeczniczki praw obywatelskich, oceniła, że wyniki badania pokazują związek między językiem debaty publicznej a zachowaniami wobec migrantów. Jej zdaniem problemem nie są tylko obelgi, lecz także przedstawianie cudzoziemców jako zbiorowości zagrażającej społeczeństwu. Wskazywała również, że przed kampanią wyborczą mogą nasilać się przekazy antymigranckie, antyuchodźcze i antyukraińskie, co według niej sprzyja eskalacji przemocy na ulicach.

Mateusz Jeżowski, autor raportu, zwrócił uwagę, że wielu uczestników pochodziło z państw takich jak Afganistan i Białoruś. Ich poczucie bezpieczeństwa w Polsce mogło być związane z wcześniejszymi doświadczeniami. Mimo odnotowanych przypadków przemocy 72,5 proc. badanych uznało Polskę za bezpieczne miejsce.

Marianna Wartecka z zarządu Fundacji Ocalenie podkreśliła, że cudzoziemcy potrzebują łatwiej dostępnych punktów pomocy. Takie miejsca powinny przekazywać informacje o prawach, zapewniać wsparcie językowe oraz pomagać w znalezieniu pracy. Jej zdaniem koncepcja Centrów Integracji Cudzoziemców została osłabiona podczas kampanii prezydenckiej. Zaapelowała także o reagowanie na agresję oraz ostrożność wobec dezinformacji.

Autorzy zastrzegli, że badanie nie jest reprezentatywne dla całej populacji cudzoziemców w Polsce. Większość respondentów mieszkała w Warszawie, dwie trzecie stanowiły kobiety, a uczestnicy pochodzili z ponad 70 krajów. Dwie trzecie badanych przyjechało z Ukrainy lub Białorusi. Wśród osób spoza Europy najliczniej reprezentowane były osoby z Afganistanu, Iranu, Tadżykistanu i Indii.

Wybrane dla Ciebie