Oto najstarszy polski druk. W takiej formie się zachował
Za pioniera polskiego drukarstwa uznaje się Kaspra Straubego, który w drugiej połowie XV wieku uruchomił drukarnię w Krakowie. W latach 1473–1477 spod jego prasy wyszły pierwsze druki wykonane na ziemiach polskich, w tym Explanatio in psalterium – dzieło uznawane dziś za najstarszą książkę wydrukowaną w Polsce. Znajduje się w Bibliotece Narodowej w Warszawie.
Początki drukarstwa na ziemiach polskich sięgają drugiej połowy XV wieku i są ściśle związane z postacią Kaspra Straubego, uznawanego za pierwszego drukarza działającego na tych terenach. Straube przybył do Krakowa z Bawarii i to właśnie tam, w ówczesnej stolicy Królestwa Polskiego, prowadził swoją oficynę drukarską w latach 1473–1477. Jego działalność zapoczątkowała nowy rozdział w historii kultury i piśmiennictwa w Polsce, wprowadzając nowoczesną, jak na tamte czasy, technikę rozpowszechniania wiedzy.
Oto najstarszy polski druk
Z krakowskiej drukarni Kaspra Straubego wyszły cztery znane dziś druki. Najstarszym i najsłynniejszym z nich jest Almanach Cracoviense ad annum 1474, czyli kalendarz ścienny na rok 1474. Uznaje się go za najstarszy druk wykonany na ziemiach polskich, a wszystko wskazuje na to, że został przygotowany już w 1473 roku.
Oprócz kalendarza Straube wydał także Opus restitutionum autorstwa Franciszka de Platea, dzieło poświęcone zagadnieniom lichwy i odszkodowań, Explanatio in psalterium (Wykład psałterza) Jana Turrecrematy oraz Opuscula – zbiór tekstów teologicznych św. Augustyna z Hippony. Charakterystyczne jest to, że wszystkie te publikacje zostały wydrukowane w języku łacińskim, który wówczas dominował w nauce, teologii i administracji.
To właśnie Straubemu przypisuje się również wydanie najstarszej książki drukowanej na ziemiach polskich – Explanatio in Psalterium autorstwa Juana de Torquemady, datowanej na lata 1475–1476. Fakt ten podkreśla znaczenie krakowskiej oficyny jako pionierskiego ośrodka drukarskiego w tej części Europy.
Warto jednak zaznaczyć, że pierwsze druki w języku polskim nie powstały w Krakowie, lecz we Wrocławiu. Miasto to w drugiej połowie XV wieku nie należało jeszcze do Królestwa Polskiego.
Około 1475 roku wydrukowano tam trzy podstawowe modlitwy chrześcijańskie: Ojcze nasz, Zdrowaś Maryjo oraz Wierzę w Boga (znane jako Skład Apostolski). Ich wydawcą był Kasper Elyan, kanonik kapituły katedralnej we Wrocławiu, pochodzący z Głogowa. To właśnie te krótkie teksty uznaje się za najstarsze zachowane druki w języku polskim.
