W średniowiecznej Polsce wytwarzano ją na potęgę. Nowe badania to potwierdzają

Nowe badania archeologiczne potwierdzają, że w średniowiecznej Polsce masowo wytwarzano biżuterię ze szkła ołowiowego, wykorzystując lokalne surowce. Odkrycia te rzucają nowe światło na rozwój rzemiosła w regionie.

Biżuteria ze szkła ołowiowego mogła powstawać w PolsceBiżuteria ze szkła ołowiowego mogła powstawać w Polsce
Źródło zdjęć: © Getty Images | Abhishek Mehta
Anna Wajs-Wiejacka

W średniowiecznej Polsce biżuteria ze szkła ołowiowego była produkowana na szeroką skalę, a surowce do jej wytwarzania pochodziły z lokalnych złóż. Warsztaty rzemieślnicze przetwarzały półprodukty, tworząc ozdoby, co potwierdzają najnowsze badania polskich archeologów.

Jak wskazuje Polska Agecnja Prsowa, badania przeprowadzone przez zespoły z Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz innych instytucji wykazały, że szkło ołowiowe było popularne w Europie Środkowej i Wschodniej od X do XIV wieku. Receptura tego szkła dotarła do Europy z Azji Południowo-Wschodniej, prawdopodobnie przez Jedwabny Szlak. Dr Aleksandra Pankiewicz z Uniwersytetu Wrocławskiego podkreśla, że region ten był kluczowy dla rozpowszechnienia szkła ołowiowego.

Ze względu na dużą popularność szkła ołowiowego w Europie Środkowej i Wschodniej region ten jest postrzegany jako kluczowy w jego rozpowszechnieniu. Okres największej świetności tego typu szkła na tych terenach to XII wiek - powiedziała PAP.

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Sylwia Bomba krytykowana w sieci, że zarabia na dziecku. Tłumaczy: "Tosia ma 7 lat i już ma odłożone na studia"

Lokalna produkcja i surowce

Dr Ewelina Miśta-Jakubowska z Uniwersytetu Jagiellońskiego zaznacza, że średniowieczne ozdoby ze szkła ołowiowego znajdowane na terenach Polski mają lokalne pochodzenie.

Od dawna sugerowano, że średniowieczne ozdoby ze szkła ołowiowego znajdowane na terenach Polski mają lokalne pochodzenie. Świadczy o tym zarówno duża liczba podobnych typów biżuterii, jak i istnienie bogatej bazy surowcowej w okolicach Olkusza, sprzyjającej wytwarzaniu tego rodzaju wyrobów, niemniej aż do tej chwili nie było na to dowodów – dodała badaczka.

Na pograniczu Małopolski i Śląska znajdują się złoża ołowiu, które były eksploatowane już od epoki żelaza. Badania wykazały, że ich intensywne użytkowanie przypadało na XI wiek.

Analizy izotopowe

Zespoły badawcze przeprowadziły analizy izotopów ołowiu w biżuterii odkrytej w grodzisku we Wrocławiu oraz na cmentarzysku w Sypniewie. Wyniki opublikowane w "Journal of Archaeological Science" potwierdzają, że surowiec do produkcji biżuterii pochodził z polskich złóż.

Dr Sylwia Siemianowska z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN wyjaśnia, że choć nie znaleziono dowodów na wytop szkła z surowych składników, to wytwórcy wykorzystywali półprodukty w postaci szklanych prętów lub krążków.

Znalezione artefakty z Wrocławia i Sypniewa potwierdzają, że biżuteria ze szkła ołowiowego była masowo wytwarzana w Polsce, a surowiec pochodził z polskich złóż z pogranicza Śląska i Małopolski. Jednocześnie nie znaleziono jednoznacznych dowodów na wytop szkła z surowych składników. Wszystkie badania wskazują, że wytwórcy biżuterii wykorzystywali półprodukty w postaci szklanych prętów lub krążków, które mogły być sprowadzane z innego miejsca – opisała.

Choć nie odnaleziono warsztatów, w których szkło było produkowane od surowca, miejsca związane z obróbką szkła znajdowano głównie w większych grodach, takich jak Wrocław czy Sypniewo. Badaczki podkreślają, że poszukiwania miejsc produkcji szkła ołowiowego powinny koncentrować się na obszarze Polski.

Wybrane dla Ciebie
Wyniki Lotto 05.04.2026 – losowania Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Wyniki Lotto 05.04.2026 – losowania Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Istny wysyp, są ich miliony. Leśnicy oczarowani. "Niesamowite wrażenie"
Istny wysyp, są ich miliony. Leśnicy oczarowani. "Niesamowite wrażenie"
Tysiące ton na dnie Bałtyku. "Toksyczna bomba". Naukowcy alarmują
Tysiące ton na dnie Bałtyku. "Toksyczna bomba". Naukowcy alarmują
Rosja buduje bazy na Białorusi. Eksperci ostrzegają Polskę
Rosja buduje bazy na Białorusi. Eksperci ostrzegają Polskę
"Nic cię teraz nie uratuje". Mocne słowa do Trumpa. Krytyk grzmi
"Nic cię teraz nie uratuje". Mocne słowa do Trumpa. Krytyk grzmi
Mijają ją tysiące turystów. Willa "Pod Skocznią" kryje mroczną tajemnicę
Mijają ją tysiące turystów. Willa "Pod Skocznią" kryje mroczną tajemnicę
Niesie się ujęcie z Bieszczad. To nie dzieło AI. Aż przecierają oczy
Niesie się ujęcie z Bieszczad. To nie dzieło AI. Aż przecierają oczy
Wyskoczył z leśnych ostępów. Widzieli go tylko przez moment. Spójrzcie
Wyskoczył z leśnych ostępów. Widzieli go tylko przez moment. Spójrzcie
Szkodnik atakuje uprawy polskich rolników. "Powoduje duże straty"
Szkodnik atakuje uprawy polskich rolników. "Powoduje duże straty"
Ciało w fosie w centrum miasta. To zaginiony 21-latek
Ciało w fosie w centrum miasta. To zaginiony 21-latek
Tragedia na Mazurach. To 15-letni Oskar. Nagle zobaczyli "znak"
Tragedia na Mazurach. To 15-letni Oskar. Nagle zobaczyli "znak"
Ksiądz zatrzymany za jazdę po alkoholu. Jechał do McDonald's
Ksiądz zatrzymany za jazdę po alkoholu. Jechał do McDonald's