Jak podaje Polska Agencja Prasowa, najnowsze badanie na temat funkcjonowania systemu kaucyjnego w Polsce ujawnia, że zdecydowana większość respondentów wskazuje automaty butelkowe jako najbardziej komfortową opcję zwrotu opakowań po napojach. Z urządzeń tych korzysta 81,3 proc. badanych, którzy cenią sobie szybkość i wygodę procesu.
Ankieta przeprowadzona na zlecenie Krajowego Systemu Kaucyjnego Zwrotka potwierdza silne powiązanie pomiędzy zwrotem opakowań a robieniem zakupów – 85 proc. osób oddaje butelki i puszki podczas wizyty w sklepie. Aż 90,1 proc. respondentów deklaruje, że oddałoby opakowania właśnie w sklepie spożywczym lub supermarkecie, a 66,4 proc. to ich preferowany wybór.
Z perspektywy operatorów systemu to właśnie sklepy stały się kluczowymi punktami zbiórki i miejscami, gdzie wdrażane są nowoczesne rozwiązania.
Butelkomaty trafiają na plaże
Według Sebastiana Muchy z Małopolskiej Sieci Sklepów Zachęta i Koral, placówki wyposażone w automaty wykonują niemal czterokrotnie więcej zwrotów niż te, gdzie opakowania przyjmowane są ręcznie. Jego zdaniem także osoby starsze coraz chętniej korzystają z nowoczesnych rozwiązań do odzyskiwania kaucji za opakowania.
Kaucje: zasady działania i rozszerzenie systemu
System kaucyjny funkcjonuje w Polsce od października 2025 r. i obejmuje napoje w plastikowych butelkach (do 3 l) oraz metalowych puszkach (do 1 l). Za każde opakowanie naliczana jest kaucja w wysokości 50 gr, którą klient może odebrać po prawidłowym oddaniu opakowania – ważne, by wcześniej go nie zgniatać. O przynależności opakowania do systemu informuje oznaczenie "kaucja" na etykiecie.
Zgodnie z przepisami od 2026 r. wprowadzono również kaucję za butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l, wynoszącą 1 zł. Producenci takich butelek mogą jednak wciąż prowadzić niezależne programy zwrotów, co jest szczególnie widoczne w branży piwnej.
Możliwe zmiany: kolejne opakowania objęte systemem?
Ministerstwo klimatu analizuje obecnie możliwość rozszerzenia systemu kaucyjnego o jednorazowe szklane opakowania na napoje, w tym tzw. "małpki". Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska zapowiedziała, że ostateczna decyzja w tej sprawie może zapaść jesienią po ocenie działania obecnego systemu i wydolności logistyki. Rozmowy obejmują także kwestię, ile opakowań trafia do obiegu w letnich miesiącach, kiedy konsumpcja napojów jest najintensywniejsza.
Według danych resortu klimatu, do końca maja tego roku w Polsce zebrano już 1,6 mld butelek i puszek w ramach systemu kaucyjnego. Głównym celem tej inicjatywy jest realizacja unijnych wymogów w zakresie selektywnej zbiórki odpadów po napojach – do 2028 r. recykling ma objąć 77 proc. tych opakowań, a od 2029 r. aż 90 proc.
Badanie na temat preferencji Polaków w zakresie systemu kaucyjnego zostało przeprowadzone w marcu i kwietniu 2026 r. na reprezentatywnej próbie 1062 osób metodą CAWI.
