Wyglądają jak drzewa, ale nimi nie są. Zaskakujące zdjęcie Marsa

Anna Wajs-Wiejacka
Ciemne smugi na marsjańskich wydmach przypominają drzewa. W rzeczywistości powstały wskutek osuwania się piasku.Ciemne smugi na marsjańskich wydmach przypominają drzewa. W rzeczywistości powstały wskutek osuwania się piasku.
Źródło zdjęć: © NASA

Zdjęcie wykonane przez sondę NASA ukazuje ciemne smugi przypominające drzewa na zamarzniętych wydmach Marsa. Nie są to jednak rośliny, lecz piasek osuwający się po zboczach wydm podczas wiosennej sublimacji lodu z dwutlenku węgla – informuje ScienceAlert.

Najważniejsze informacje

  • Sonda Mars Reconnaissance Orbiter sfotografowała pozorny "las" w pobliżu północnego bieguna Marsa w 2008 r.
  • Ciemne pasma powstają, gdy gaz rozsadza lód, a piasek spływa po zboczach wydm.
  • Badania wykazały, że w ciągu jednego marsjańskiego roku krawędzie pięciu wydm przesunęły się o 2,2–4,7 m.

Fotografia wykonana przez kamerę HiRISE pokazuje długie, ciemne smugi na jasnych zboczach marsjańskich wydm. Na pierwszy rzut oka przypominają one pnie i gałęzie drzew. Po odwróceniu zdjęcia łatwiej jednak dostrzec, czym są w rzeczywistości. To ciemny piasek, który osunął się po zboczach wydm. Jak podaje ScienceAlert, kamera uchwyciła również niewielką chmurę pyłu wzbitą podczas osuwania się materiału.

Marsjański krajobraz zmienia się sezonowo, choć procesy zachodzą tam inaczej niż na Ziemi. Podczas zimy dwutlenek węgla z atmosfery zamarza i pokrywa obszary polarne warstwą suchego lodu. Gdy nadchodzi wiosna, lód nie przechodzi w stan ciekły. Zamiast tego sublimuje, czyli bezpośrednio zamienia się w gaz.


WIDEO
Polska aparatura 1,5 mln km od Ziemi. Dokąd zmierza?


Jak powstają ciemne smugi?

Nawet słabe promieniowanie słoneczne docierające do Marsa wystarcza, by ogrzewać lód. Światło może również przenikać przez jego półprzezroczystą warstwę i ogrzewać ją od spodu. W wyniku sublimacji pod lodem gromadzi się gaz, który może gwałtownie wydostać się na powierzchnię, unosząc ze sobą piasek. Materiał osuwa się następnie po stromych zboczach wydm, pozostawiając długie, ciemne smugi.

Nie jest to wyłącznie teoretyczne wyjaśnienie fotografii. Na zdjęciu z 2008 r. kamera HiRISE uchwyciła niewielką chmurę pyłu wzbitą przez piasek osuwający się po zboczu wydmy. Zjawisko przypomina lawinę, a do jego powstawania przyczynia się sezonowa sublimacja lodu z dwutlenku węgla.

Wydmy zmieniają się z każdym sezonem

W badaniu opublikowanym w 2011 r. Candice Hansen-Koharcheck z Planetary Science Institute wraz ze współpracownikami porównała zdjęcia wydm w rejonie północnego bieguna Marsa, wykonane w kolejnych latach marsjańskich. Naukowcy zaobserwowali powstawanie nowych żlebów i zagłębień oraz gromadzenie się piasku u podnóży wydm. W przypadku pięciu badanych wydm dolne krawędzie stoków przesunęły się o 2,2–4,7 m w ciągu jednego roku marsjańskiego.

Latem lód znika, a marsjański wiatr stopniowo przemieszcza piasek i wygładza zbocza wydm. Zimą ponownie pokrywają się one lodem. Gdy nadchodzi kolejna wiosna, cały proces może się powtórzyć, tworząc na powierzchni Marsa krótkotrwałe wzory przypominające drzewa.

Wybrane dla Ciebie