Leśnik nagrał go w polskim lesie. To nie przypadek

Nagranie udostępnione przez Nadleśnictwo Baligród pokazuje niedźwiedzia brunatnego, który intensywnie ociera się o pień drzewa w zimowej scenerii. Na pierwszy rzut oka może to wyglądać jak zwykłe drapanie się lub zabawa, jednak w rzeczywistości jest to element złożonego systemu komunikacji zapachowej. Dla wielu gatunków ssaków zapach jest nośnikiem informacji równie istotnym jak dźwięk czy obraz.

W polskich Karpatach, szczególnie w regionie Bieszczad, żyje jedna z najważniejszych populacji Niedźwiedź brunatny. Gatunek ten prowadzi w dużej mierze samotniczy tryb życia, dlatego bezpośrednie kontakty między osobnikami są ograniczone. Właśnie dlatego komunikacja pośrednia – poprzez zapach i ślady – ma kluczowe znaczenie dla utrzymania struktury populacji i unikania konfliktów.

Ocieranie się o drzewa pozwala niedźwiedziom pozostawić wydzieliny gruczołów zapachowych znajdujących się m.in. w okolicach karku i grzbietu. Substancje te zawierają informacje o płci, wieku, kondycji, a nawet statusie dominacyjnym osobnika. Drzewo staje się wówczas swoistym "punktem informacyjnym" w lesie.

Inne niedźwiedzie, przemieszczając się po swoim terytorium, odczytują te chemiczne sygnały i na ich podstawie podejmują decyzje – czy dany rewir jest zajęty, czy w okolicy przebywa samica w rui, czy też obecny jest silniejszy samiec.

Znakowanie drzew często łączy się z drapaniem kory i pozostawianiem widocznych śladów pazurów. To dodatkowy komunikat wizualny, który może wzmacniać przekaz zapachowy. Wysokość zadrapań bywa interpretowana jako sygnał wielkości i siły osobnika. W okresie godowym aktywność znakowania wyraźnie wzrasta, ponieważ konkurencja o partnerki staje się intensywniejsza.

W warunkach zimowych, gdy pokrywa śnieżna ułatwia tropienie, takie zachowania są łatwiejsze do udokumentowania przez leśników i fotopułapki. Jednak niedźwiedzie znakują teren przez cały rok. Wbrew obiegowym opiniom nie jest to zachowanie agresywne wobec człowieka. To element naturalnej biologii gatunku, który pozwala ograniczyć bezpośrednie starcia między osobnikami i stabilizować populację.

Warto podkreślić, że obecność znaków zapachowych nie oznacza stałej obecności niedźwiedzia w danym miejscu. Zapach może utrzymywać się przez dłuższy czas, szczególnie w chłodniejszych warunkach.

Dla turystów odwiedzających Bieszczady oznacza to przede wszystkim konieczność zachowania ostrożności i respektowania zasad poruszania się po terenach leśnych, zwłaszcza w obszarach o potwierdzonej aktywności dużych drapieżników.