Polska aparatura 1,5 mln km od Ziemi. Dokąd zmierza?
Od warszawskich baraków po Jowisza. Polacy badają kosmos od 50 lat. Centrum Badań Kosmicznych PAN świętuje pół wieku działalności, a jego instrumenty pracowały już w pobliżu Wenus, Marsa i Merkurego. Jak podaje PAP, polscy naukowcy uczestniczyli w kilkudziesięciu misjach, a obecnie ich aparatura zmierza także w stronę Jowisza.
Centrum Badań Kosmicznych PAN powstało w czasie, gdy Polska zdecydowała się rozwijać eksperymenty prowadzone bezpośrednio w przestrzeni kosmicznej. Naukowcy zaczęli projektować urządzenia montowane na satelitach, aby obserwować zjawiska niewidoczne z powierzchni Ziemi.
Wtedy byliśmy jedynym instytutem w Polsce, który podjął się tego wyzwania. I dzisiaj nadal jesteśmy w ścisłej czołówce – powiedział PAP dyrektor CBK PAN dr hab. Piotr Orleański.
Polskie instrumenty w Układzie Słonecznym
Dorobek placówki obejmuje udział w kilkudziesięciu misjach oraz budowę ponad 80 instrumentów naukowych. Urządzenia opracowane przez polskich specjalistów uczestniczyły w misjach badających Słońce, Ziemię, Merkurego, Wenus i Marsa. Polska aparatura dotarła również do punktów oddalonych o 1,5 mln km od naszej planety, a obecnie bierze udział w misji JUICE zmierzającej do Jowisza.
Krążymy wokół Słońca, krążymy wokół Merkurego, Marsa, Ziemi, dolecieliśmy do Wenus. Jesteśmy w punktach oddalonych o półtora miliona kilometrów od Ziemi, dolecimy do Jowisza i przygotowujemy kolejne misje, które polecą jeszcze dalej – podsumował dyrektor instytutu.
W ramach misji IMAP i IBEX urządzenia CBK PAN badają poświatę wodoru i helu ze Słońca. Instytut uczestniczy lub uczestniczył również w misjach JUICE, Venus Express, Mars Express i Rosetta, związanych z badaniem komety 67P. Polska aparatura trafiła także na orbitę Księżyca w ramach misji Longjiang, a części z warszawskiego ośrodka wykorzystano w kosmicznym teleskopie Herschel.
Od baraków na Woli do współpracy z ESA
Początki działalności były trudne. Pierwsza siedziba instytutu mieściła się w barakach na warszawskiej Woli. Latem pomieszczenia nagrzewały się tak mocno, że pracownicy musieli polewać je wodą. W tym okresie polscy specjaliści zdobywali doświadczenie w ramach programu Interkosmos, a ich urządzenia trafiły m.in. na stację orbitalną Mir.
Na przełomie lat 90. XX wieku i początku XXI wieku CBK PAN zacieśniło współpracę z Europejską Agencją Kosmiczną. ESA jest dziś głównym partnerem placówki. Według dyrektora niemal wszystkie najważniejsze misje agencji korzystają z instrumentów całkowicie lub częściowo zbudowanych w warszawskim ośrodku.
Instytut chce jednak poszerzyć zakres działalności i samodzielnie proponować projekty realizowane na polskich satelitach.
Jak wyglądał rozwój polskich badań kosmicznych i jakie wyzwania stoją dziś przed naukowcami? O historii i przyszłości CBK PAN opowiada dyrektor instytutu dr hab. Piotr Orleański. Zobacz nagranie.
Źródło artykułu: PAP
Absolwentka filologii polskiej, której największą pasją są słowa. Od 2018 roku pracowałam jako copywriterka. Od 2024 roku związana z o2.pl. Kiedy nie piszę, chętnie sięgam po książki, bo to nie tylko świetny sposób na relaks, ale i rozwijanie wyobraźni. Żaden temat nie jest dla mnie niważny — wierzę, że każdy zasługuje na uwagę i warto mu się przyjrzeć z otwartością. Napisz do mnie anna.wajs-wiejacka@grupawp.pl.