Tajemnica Putina wychodzi na jaw. Rosja ukrywa tysiące ofiar wojny

Jakub Artych
Vladimir Putin Takes Part In The Council On Intethnic Relations
MOSCOW, RUSSIA - NOVEMBER 3: Russian President Vladimir Putin gestures during the meeting of the Council on Interethnic Relations at the Kremlin, on November 3, 2026 in Moscow, Russia. Putin held a meeting on interethnic policy ahead of National Unity and Accord Day. (Photo by Contributor/Getty Images)
ContributorTajemnica Putina wychodzi na jaw. Rosja ukrywa tysiące ofiar wojny
Źródło zdjęć: © Getty Images | Contributor#8523328

Władimir Putin od lat stara się ograniczać dostęp do informacji o rosyjskich stratach w wojnie z Ukrainą. Kreml posuwa się coraz dalej, a osoby dokumentujące groby poległych żołnierzy mogą zapłacić za to wieloletnim więzieniem. Jak opisuje Politico, skala działań rosyjskich władz pokazuje, jak bardzo Moskwa obawia się ujawnienia prawdy.

Najważniejsze informacje

  • Baza Russia200 zawiera nazwiska niemal 283 tys. rosyjskich żołnierzy poległych w Ukrainie.
  • Brytyjskie i holenderskie służby oceniają rosyjskie straty na ponad pół miliona osób.
  • W Rosji zatrzymywano osoby fotografujące groby wojskowych, zarzucając im zdradę stanu.

Sprawa, którą przytacza Politico, pokazuje, jak daleko rosyjskie władze są gotowe się posunąć, by ograniczyć dokumentowanie wojennych strat. We wrześniu sąd w Jarosławiu skazał mężczyznę w średnim wieku na 14 lat kolonii karnej. Powodem były zdjęcia nagrobków rosyjskich żołnierzy poległych podczas walk w Ukrainie.

Nie jest to odosobniony przypadek. Według ustaleń Politico rosyjskie służby coraz uważniej obserwują cmentarze, a Federalna Służba Bezpieczeństwa patroluje miejsca pochówku wojskowych. Od lata zatrzymano już kilkadziesiąt osób.

Władze wykorzystują przeciwko nim między innymi zarzuty zdrady stanu i współpracy z ukraińskim wywiadem. W niektórych przypadkach postępowania odbywają się za zamkniętymi drzwiami. Rosyjskie władze miały również ostrzegać, że fotografowanie wojskowych grobów może skutkować nawet dożywociem.


WIDEO
Ukrył stosy gotówki w lesie. Pieniądze należały do Orbana?

Jan C. Behrends z niemieckiego Leibniz Centre for Contemporary History ocenił, że rosnąca liczba mogił przypomina rosyjskim władzom o kosztach wojny.

Rosnąca liczba mogił to widok, który musi bardzo doskwierać władzom, bo przypomina im o klęsce wojny Putina. Tyle ludzi już zginęło – powiedział ekspert.

Niezależni dziennikarze ujawniają skalę rosyjskich strat

Jednym z najważniejszych projektów jest baza Russia200, prowadzona przez niezależną redakcję Mediazona i rosyjską sekcję BBC. Według danych przytoczonych przez Politico znajduje się w niej już niemal 283 tys. nazwisk rosyjskich żołnierzy, których śmierć udało się udokumentować.

Twórcy projektu korzystają z ogólnodostępnych materiałów, w tym wpisów rodzin w mediach społecznościowych, lokalnych publikacji i informacji o pochówkach. Trzeba jednak pamiętać, że jest to liczba potwierdzonych przypadków, a nie pełny bilans rosyjskich ofiar. Nie wszystkie zgony udaje się bowiem odnaleźć i zweryfikować.

Jeszcze wyższe wartości pojawiają się w innych szacunkach. Brytyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych i holenderskie służby wywiadowcze oceniają rosyjskie straty na ponad pół miliona.

Wołodymyr Zełenski mówił natomiast o 700 tys. rosyjskich żołnierzy. Warto zaznaczyć, że takie szacunki dotyczą strat osobowych i nie muszą oznaczać wyłącznie zabitych – obejmują również rannych. Nie można więc bezpośrednio porównywać ich z liczbą potwierdzonych zgonów.

Moskwa od dawna ogranicza informacje dotyczące poległych. We wrześniu 2022 r., około pół roku po rozpoczęciu pełnoskalowej inwazji, ówczesny minister obrony Siergiej Szojgu informował o 5937 zabitych rosyjskich żołnierzach. Później władze praktycznie przestały publikować podobne zestawienia.

W kwietniu 2024 r. rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow przypomniał, że informacje o stratach wojskowych stanowią tajemnicę państwową. Podkreślał również, że ich ujawnianie należy do kompetencji rosyjskiego Ministerstwa Obrony.

W tym samym roku ograniczono dostęp do danych Rosstatu, czyli państwowego urzędu statystycznego. Chodziło między innymi o informacje dotyczące nadmiernej liczby zgonów. Jak wyjaśniał Dmitrij Treszczanin z Mediazony, były one niezwykle istotne przy sprawdzaniu niezależnych wyliczeń.

Możemy zliczyć każdego z imienia i nazwiska, ale zawsze znajdzie się ktoś z rządu, kto powie, że to fałsz. Kiedy jednak mamy oficjalne dane potwierdzające nasze wyliczenia, nie da się ich podważyć – tłumaczył Treszczanin.

Dziennikarze zauważyli również gwałtowny wzrost liczby spraw sądowych dotyczących żołnierzy uznawanych za zaginionych lub zmarłych. W 2025 r. liczba takich postępowań zaczęła rosnąć w wyjątkowo szybkim tempie. – Zaczyna się od 40 tys. spraw, po czterech miesiącach jest już 70 tys., a dwa miesiące później 90 tys. – relacjonował przedstawiciel Mediazony.

Wybrane dla Ciebie