Rekordowo wczesne załamanie wiru polarnego. Skutki może odczuć Polska

• Nad Arktyką odnotowano najwcześniejsze w historii współczesnych obserwacji duże nagłe ocieplenie stratosferyczne. Wiatry wiru polarnego zmieniły kierunek z zachodniego na wschodni.
• Zakłócenia wiru polarnego mogą sprzyjać napływowi chłodnego powietrza nad Europę Środkową, w tym Polskę, prowadząc do spadku temperatury.
• Eksperci podkreślają, że ochłodzenie nie jest przesądzone. Ewentualne skutki zjawiska mogą ujawnić się dopiero w kolejnych tygodniach.

Zmianę kierunku wiatrów zarejestrowano wysoko nad Arktyką. Zwykle wieją one z zachodu na wschód, pomagając utrzymać zimne powietrze w rejonie bieguna północnego. W ostatnich tygodniach wir polarny osłabł i zmienił położenie, a towarzyszące mu wiatry zaczęły wiać ze wschodu na zachód. Jak wyjaśnia BBC Weather, odwrócenie kierunku tych wiatrów jest charakterystycznym wyznacznikiem dużego nagłego ocieplenia stratosferycznego.

Zjawisko zachodzi na wysokości ok. 15–50 km nad powierzchnią Ziemi. W krótkim czasie temperatura w stratosferze gwałtownie rośnie, a zaburzenia atmosferyczne mogą zmieniać kształt lub położenie wiru polarnego. W kolejnych dniach i tygodniach ich wpływ może stopniowo docierać do niższych warstw atmosfery, oddziałując na położenie prądu strumieniowego, który ma istotny wpływ na pogodę przy powierzchni Ziemi.

Zakłócenia wiru polarnego mogą wpływać na pogodę również poza Arktyką. Zmiany cyrkulacji atmosferycznej sprzyjają niekiedy napływowi chłodnego powietrza z północy lub wschodu, zwiększając prawdopodobieństwo mrozów i opadów śniegu w niektórych regionach. Jak przypomina BBC Weather, po jednym z takich zaburzeń w 2018 r. Europę dotknęła fala mrozów określana mianem "Bestii ze Wschodu". Nie oznacza to jednak, że podobna sytuacja powtórzy się również tym razem.

Nie każde duże nagłe ocieplenie stratosferyczne prowadzi bowiem do mrozów lub opadów śniegu. Tak wczesne przypadki tego zjawiska należą do rzadkości, dlatego trudno przewidzieć jego konsekwencje. Eksperci zaznaczają również, że obecne zaburzenie wiru polarnego nie ma związku z ochłodzeniem obserwowanym w czasie publikacji artykułu.

Zakłócenia wiru polarnego mogą mieć wpływ również na pogodę w Polsce. Jak wskazuje Fakt.pl, jeśli chłodne powietrze napłynie nad Europę Środkową, w naszym kraju może dojść do wyraźnego spadku temperatury. Nie jest to jednak przesądzone. Eksperci podkreślają, że skutki nagłego ocieplenia stratosferycznego są trudne do przewidzenia, dlatego na razie nie można jednoznacznie stwierdzić, czy zjawisko przyniesie Polsce silniejsze ochłodzenie.

Jednocześnie świat zbliża się do przewidywanego szczytu El Niño, które według BBC Weather może być najsilniejsze w historii pomiarów. Zjawisko to wpływa na warunki atmosferyczne w różnych częściach świata. W Wielkiej Brytanii wiąże się ze zwiększonym prawdopodobieństwem wilgotnej i sztormowej pogody jesienią oraz na początku zimy, natomiast pod koniec zimy może sprzyjać chłodniejszym warunkom.

Istnieją przesłanki, że El Niño może zwiększać prawdopodobieństwo zaburzeń wiru polarnego, jednak jego związek z tak wczesnym nagłym ociepleniem stratosferycznym pozostaje niejasny. Ewentualny wpływ tych zmian na pogodę przy powierzchni Ziemi może ujawnić się dopiero w kolejnych tygodniach. Skala i charakter możliwych konsekwencji pozostają trudne do przewidzenia.