Sprawdzamy pogodę dla Ciebie...
aktualizacja 

KL Ravensbrück. Nazistowskie piekło dla kobiet

286
Podziel się:

W świetle niemieckiej dokumentacji był to „Muster-Lager”, obóz wzorowy. I rzeczywiście Ravensbrück stanowił wzorzec: niewolniczego wyzysku, sadyzmu i zbrodniczych tendencji. O tym co robiono tam kobietom – a w największej liczbie Polkom – wciąż zbyt rzadko się mówi.

Więźniarki obozu w Ravensbrück podczas inspekcji baraków.
Więźniarki obozu w Ravensbrück podczas inspekcji baraków. (Domena publiczna)

Budowa obozu koncentracyjnego w pobliżu wioski Ravensbrück, 90 kilometrów na północ od Berlina, ruszyła jesienią 1938 roku. Baraki stawiali więźniowie innego Konzentrationslager, Sachsenhausen. W założeniu miały one pomieścić tylko około 3000 osób. Konkretnie zaś – kobiet.

Zwierzchnicy rozrastającego się w zastraszającym tempie niemieckiego kompleksu obozów powołali KL Ravensbrück ściśle jako lager kobiecy. Już w chwili uruchomienia był to największy obóz koncentracyjny dla kobiet pod kontrolą III Rzeszy. I tak zostało aż do 1945 roku.

Pierwszy transport

Pierwszy transport więźniarek, przewiezionych ciężarówkami, dotarł do Ravensbrück w maju 1939 roku. Było ich – jak podawała Wanda Półtawska – 867. „Potem tak szło bez przerwy” – dopowiedziała lekarka, która też trafiła do tego piekła na ziemi.

Zobacz też: Niemcy go torturowali. Po wojnie polski ksiądz walczył o pojednanie

Dostawiano kolejne baraki, a liczba osadzonych stale rosła: zwłaszcza w następstwie inwazji na Polskę, a niespełna dwa lata później – na Związek Radziecki. Latem 1940 roku w Ravensbrück przebywało już 4 tys. więźniarek, w 1941 roku – 5 tys. W 1942 ich liczba przekroczyła 10 tys.

Czysta pościel i prawdziwe posiłki

Warunki tylko początkowo były znośne. W latach 1939-1940 więźniarki karmiono skromnie, ale wystarczająco. Dostawały też świeżą pościel i wyprane ubrania. Wraz z rosnącą ciasnotą i przedłużaniem się wojny, sytuacja kobiet stawała się jednak ciężka, a wreszcie – horrendalna.

Stopniowo zmieniał się sam charakter obozu. Im bliżej końca wojny, tym słuszniej o Ravensbrück można mówić jako o obozie śmierci. Na terenie kompleksu stawiano kolejne warsztaty, w których więźniarki były zobowiązane niewolniczo pracować. Firma Siemens & Halske uruchomiła około dwudziestu zakładów; kolejne nadzorowało bezpośrednio SS.

Więźniarki składały elektronikę, szyły, a nawet – produkowały części rakiet V-2. KL Ravensbrück stawało się olbrzymim, odrębnym kompleksem obozowym. Podlegało mu przeszło czterdzieści podobozów na terenie całej Rzeszy, a w bezpośrednim sąsiedztwie głównych zabudowań – obóz specjalny dla dziewcząt i niewielki podobóz męski, podlegający tym samym władzom.

Stały nago, na śniegu

Racje żywnościowe stale były ograniczane. Szybko spadły do poziomu głodowego: wiosną 1942 roku na osobę przypadało już tylko 200 gramów chleba dziennie. W obozie zaczęły szerzyć się choroby i przypadki śmierci z wyczerpania. Esesmani przeciwdziałali epidemiom z typowym dla siebie sadyzmem.

Więźniarki często zmuszano, by stały nago na dworze, nawet w śniegu, podczas gdy ich ubrania i koce palono, a baraki dezynfekowano – pisze Sarah Helm w książce If This is a Woman. Inside Ravensbrück.

Od 1941 roku przeprowadzano też stałe egzekucje osadzonych. „Niezliczone kobiety zostały rozstrzelane” – podają kustosze muzeum Ravensbrück. Planowo mordowano osoby uznane za niezdolne do pracy. Część więźniarek przewożono też do innych obozów celem zabicia, bo Ravensbrück do początku 1945 roku nie miało własnej komory gazowej. Zbudowano ją dopiero w styczniu w ostatnim roku wojny, zaraz obok krematorium. Niemcy zabili w niej od 5 tys. do 6 tys. kobiet.

Najwięcej było Polek

Dokładna, łączna liczba więźniarek KL Ravensbrück nie jest znana. Szacunki mówią o 120-130 tys. osadzonych kobiet. W nawet ponad 80% były to tak zwane więźniarki „polityczne”. Najwięcej w Ravensbrück było Polek. Ich liczbę szacuje się na 40 tys.. Drugą grupę stanowiły Żydówki, z wszystkich krajów zajętych przez III Rzeszę. Było ich około 26 tys. Rosjanek (lub też szerzej – obywatelek ZSRR) zesłano do Ravensbrück 18 tys., Francuzek 8 tys., Holenderek 1 tys.

Bilans śmierci

Maksymalnie w obozie przebywało na raz 45 tys. kobiet. Śmiertelność, zwłaszcza pod koniec wojny, była koszmarna. Encyclopedia Britannica podaje, że zmarło łącznie ponad 50 tys. więźniarek, w większości z głodu, na skutek chorób i krańcowego przepracowania.

Inne publikacje podają liczby od 30 tys. do 90 tys. ofiar. Łącznie niemieccy oprawcy doprowadzili więc do śmierci od ok. 25 do nawet 70 proc. wszystkich osadzonych. „Prawda kryje się zapewne pośrodku” – pisze Sarah Helm. – „Ponieważ jednak przetrwały tylko szczątki esesmańskiej dokumentacji obozu, rzeczywistej liczby już nikt nie pozna”.

„Przecież ja mam zupełnie brudne nogi”

Ravensbrück zdobyło sobie wyjątkowo ponurą sławę za sprawą brutalnych, bezwzględnych strażników i strażniczek. Było też miejscem nieludzkich eksperymentów medycznych. Łącznie 86 kobiet, w tym 74 Polki, poddano wbrew ich woli inwazyjnym, pseudonaukowym operacjom.

Ich kości i mięśnie rozmyślnie infekowano bakteriami, przecinano im nerwy, uszkadzano tkanki, by symulować rany wojenne. Te same kobiety były operowane kilkukrotnie. Pięć z nich zmarło na skutek zabiegów, kilka wkrótce po operacji rozstrzelano. Inne przeżyły, choć często czekało je dożywotnie kalectwo.Ostatnie operacje na nieszczęśnicach nazywanych „królikami” Wanda Półtawska opisała następująco:

Blok został zamknięty na trzy doby bez jedzenia, picia i powietrza (zamknięto okiennice). W tym czasie spośród 10 zabranych do bunkra pięć zoperowano tak jak stały, w brudnych sukniach, bez sali operacyjnej, bez pielęgniarek (…)
[Zabiegi wykonywano] na więźniarkach z zakneblowanymi ustami. Joanna budząc się z narkozy powtarzała ostatnią myśl: „przecież ja mam zupełnie brudne nogi”.

Ostatni marsz

Podobnie jak w innych obozach, tak też w Ravensbrück Niemcy dążyli do zatarcia śladów swojej zbrodniczej działalności. U samego schyłku wojny posłali przeszło dwadzieścia tysięcy więźniarek w marsz śmierci w kierunku północnej Meklemburgii.

Gdy 30 kwietnia 1945 roku do obozu wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, znalazły tam tylko około 3500 półżywych, chodzących szkieletów. Wiele z tych „wyzwolonych” kobiet zmarło w kolejnych tygodniach. Inne już zawsze musiały żyć z tym, co ujrzały w miejscu „do którego wchodzi się bramą, a wychodzi kominem”.

Kamil Janicki – historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia i Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl.

Oceń jakość naszego artykułu:

Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.

Zobacz także:
Wyniki Lotto 06.02.2023 – losowania Multi Multi, Ekstra Pensja, Ekstra Premia, Mini Lotto, Kaskada
Syn Steczkowskiej zapoznał mamę z białoruską ukochaną. Taka była jej reakcja
Sprzeciwiał się wojnie. Teraz trenował z synem przyjaciela Putina
Trzęsienie ziemi w Turcji. Meteorolog wyjaśnia
Ostra wymiana zdań tenisistów. "Zgrywał klauna"
Wycinał drzewa w lesie i sprzedawał w internecie. 27-latkowi grozi 5 lat
Bosacka pokazała niezawodny patent na sałatę. To robisz źle
Nowość w Biedronce. Klienci zaoszczędzą jeszcze więcej
Obudził pasażera i wyszedł z autobusu. Kamera nagrała atak
Kibice wybrali najlepszą walę Fame MMA 17. To do nich trafi bonus
Borek odpowiada krytykom. "Nadal będą mieszkać w swoich pałacach"
Leśnicy znaleźli to pod drzewem. "Jedyne w swoim rodzaju"
Mówi się, że to najzdrowszy chleb świata. Przygotujesz w kilka chwil
Szef ONZ grzmi: Jak lunatyk zmierzamy ku wojnie na szerszą skalę
Pomaga spalić tkankę tłuszczową. Niezastąpione przy odchudzaniu
Morderstwo i gwałty. "Bestia" jest w rękach policji
Sieją zniszczenie. Rosja wkrótce otrzyma kolejną partię
Czy opłaca się iść do wojska? Tyle w 2023 roku zarabiają żołnierze
Znów głośno o byłym policjancie z Oleśnicy. "Obawiali się go"
Danuta Wałęsa wyróżniona. Wiadomo, kiedy odbierze ważny tytuł
Emerytura Jarosława Kaczyńskiego. Dużo zyska dzięki waloryzacji
TPN zamknął wszystkie szlaki. Turyści za nic mają ostrzeżenia i zakazy
F-16 nad Warszawą. O co chodzi?
Najbezpieczniejsze miejsce w samolocie? Oto co mówią statystyki
Prywatne ubezpieczenie zdrowotne – czy warto?
Ks. Woźnicki o sędzi, który skazał go za antysemityzm. Padły groźby
Katarzyna Skrzynecka rozmyśla nad zmianami na twarzy. "W moim wieku"
Nie żyje ceniony działacz "Solidarności". Henryk Kenig miał 88 lat
Tragedia we Francji. W pożarze zginęła matka i 7 dzieci
Przerażone zwierzę próbowało się podnieść. Finał historii zaskakuje
Sernik bez twarogu. Takiego na bank nie jadłeś
Ostry materiał "Faktów". Pokazali nagranie mimo protestów ministra
Kabajewa pokazała się publicznie. Pochwaliła propagandystów za "walkę"
Nietypowe zaręczyny Wiśniewskiego. Nie było go stać na pierścionek
Prosiła o pomoc. Inspektorzy nie mogli uwierzyć własnym oczom
Pieróg karelski. Tani i oryginalny przepis na obiad według Katarzyny Bosackiej
Poszła na grzyby. Pokazała zdjęcie. "Proszę się nie śmiać"
Schudła ponad 90 kilogramów. Wojciechowska pokazała zdjęcia
Była godz. 8:29. Zdjęcie z Beskidu Śląskiego. To nie fotomontaż
Trudny test na spostrzegawczość. Która z postaci to chłopiec?
To zrobili z nagrodą za Eurowizję. Cały świat jest w szoku
Trwa 15 minut. Gdy wystąpi, od razu dzwoń po karetkę
Zaskakujące wieści z Watykanu. Decyzja papieża nie podoba się w Polsce
Musisz to zrobić do końca czerwca. Zignorujesz? 5 tys. zł kary!
Rosyjscy dowódcy nie przebierają w słowach. Tak mówią o Putinie i Szojgu
Rodowicz nie wytrzymała. Oto co jeden z seniorów zrobił na wizji w TVP
W Biedronce chwyciła za telefon. To dowód, że ludzie naprawdę to robią
Nagranie. W jego kierunku ruszył łysy agresor. Oto co zrobił
Ekspert z Ibizy spojrzał na Szydło. Nie ma wątpliwości
Rosyjski żołnierz ukradł konsolę. Później napisał... do właściciela
Jej piersi ważą 13 kg. Musi poruszać się o lasce
Pierwsza taka sprawa. Ujawnili dane rosyjskiego mordercy i gwałciciela
Każą Rosjanom opuścić domy? "Konieczność". Oto co knuje Putin
2x ryba, surówka i frytki. Turysta: "Nie ma nad czym płakać"
Pokazał to w kierunku ukraińskiego drona. Rosjanin szybko pożałował
Zdjęcie z moskiewskiego sklepu. Też to widzicie?
42,89 zł oszczędności. Paweł Kukiz zdradził, co robi z pieniędzmi
Zasadź tę tanią roślinę. Krety będą trzymały się z daleka
To najzdrowsze polskie warzywo. "Ma najwięcej składników odżywczych"
Wystawiła na WOŚP kolację. Przeżyła szok, kiedy odkryła, kto wygrał
Rosjanie boją się żyć w Polsce? Ten film jest hitem
Spisek w Ukrainie. Obrońcy mieli zdrajców w swoich szeregach
To ich Kadyrow wysyła na wojnę. Wyciekła prawda o czeczeńskich bojownikach
Tak imprezują Amerykanie w Polsce. Mieszkańcy oburzeni
Kartka za szybą wystarczyła. Sąsiad odpowiedział
Tak Tusk poszła na spacer z psem. Lepiej usiądźcie
Ekspedientka opracowała prosty przekręt. "Wzbogaciła się" o kilkadziesiąt tysięcy złotych
Rosjanie stracili największy okręt. Wcale nie przez wojnę
To dlatego zniknął. Smutne doniesienia o Zborowskim
Co stało się z Iwoną Wieczorek? "Czekali na nią w lasku, przyłożyli broń do ramienia"
Nowy sprzęt Białorusinów. "Zniszczymy Rosjan nawet w nocy"
"Dwuznaczne odgłosy". Dwie 16-latki i trzech policjantów bohaterami skandalu
Wróć na
Oferty dla Ciebie
Wystąpił problem z wyświetleniem strony Kliknij tutaj, aby wyświetlić