250-lecie USA. Spór o historię dzieli Amerykanów

• 4 lipca 2026 r. USA świętują 250 lat od przyjęcia Deklaracji Niepodległości w Filadelfii.
• Oficjalne ogólnokrajowe obchody prowadzi dziś inicjatywa **Freedom250** promowana przez Biały Dom.
• W sieci krążą fałszywe cytaty i tezy o religijnych źródłach amerykańskiej konstytucji.

Za przygotowanie jubileuszu miała odpowiadać powołana przez Kongres organizacja America250, działająca od 2016 r. Jak podaje PAP, po przejęciu władzy przez Donalda Trumpa w 2025 r. ster nad oficjalnymi uroczystościami przejęła jednak inicjatywa Freedom250. To ona nadaje dziś ton obchodom 250-lecia niepodległości USA.

W programie Freedom250 znalazły się nie tylko wydarzenia edukacyjne. Inicjatywa zorganizowała 14 czerwca galę MMA na scenie przed Białym Domem z okazji 80. urodzin Donalda Trumpa, a obecnie prowadzi też jarmark w Waszyngtonie. W praktyce to właśnie ten projekt stał się najbardziej widoczną częścią ogólnokrajowego świętowania rocznicy.

Jednym z głównych elementów akcji jest objazdowa ekspozycja przewożona przez sześć ciężarówek nazwanych Freedom Trucks. Według relacji Reutersa wystawę przygotowano z użyciem sztucznej inteligencji. Zwiedzających wita napis "Twoje prawa są darem od Boga", a sam przekaz wywołał protest w jednym z miast stanu Massachusetts.

Reuters podał, że sprzeciw mieszkańców doprowadził do odwołania wizyty ciężarówek. Krytycy oceniają, że część wydarzeń rocznicowych za mocno podkreśla religię, a słabiej pokazuje niewolnictwo i nierówności rasowe. W czerwcu Organizacja Historyków Amerykańskich pisała o "systematycznej kampanii mającej na celu zniekształcanie i wymazywanie istotnych części z historii USA".

Obok oficjalnych obchodów w mediach społecznościowych krążą też fake newsy. Na kontach powiązanych ze środowiskami chrześcijańsko-nacjonalistycznymi pojawiają się twierdzenia, że konstytucja USA i Deklaracja Niepodległości powstały bezpośrednio na podstawie Dekalogu. W serwisie X boty publikowały również zmyślone cytaty przypisywane Thomasowi Jeffersonowi i Benjaminowi Franklinowi, z których wynikało, że dążyli oni do stworzenia państwa wyznaniowego.

Cytowana przez Reutersa historyczka Kate Carte podkreśliła, że "konflikt między Wielką Brytanią a koloniami nie miał nic wspólnego z religią". Zwróciła też uwagę, że Ojcowie Założyciele świadomie nie chcieli faworyzować żadnego wyznania. Z kolei historyk Greg Jackson przypomniał zarazem, że dezinformacja nie jest w USA nowym zjawiskiem, bo już Benjamin Franklin rozpowszechniał spreparowaną gazetę, by wpłynąć na opinię publiczną.

Według analiz historycznych oraz interpretacji przywoływanych m.in. przez badaczy takich jak Jackson, Franklin miał przygotować wierną imitację popularnej wówczas bostońskiej gazety "The Independent Chronicle". Na pierwszy rzut oka publikacja nie budziła podejrzeń — zachowywała układ, styl i ton typowy dla amerykańskiej prasy.

W jej wnętrzu znalazły się jednak nie tylko autentyczne teksty, ale również artykuły zawierające spreparowane relacje o rzekomej brutalności rdzennych mieszkańców Ameryki wobec ludności cywilnej. Treści te miały wywoływać silne emocje i kształtować określone postawy wobec konfliktu toczącego się między koloniami a Wielką Brytanią.