Papieże o przyszłości Europy. Od "drugiego płuca" po "babcię"

• Leon XIV wystąpi w Metzu podczas wydarzenia "Ku korzeniom Europy, dla pokoju i jedności".
• Jan Paweł II określał Europę Wschodnią mianem "drugiego płuca" wspólnego kontynentu.
• Franciszek ostrzegał, że Europa przypomina "babcię", która utraciła energię i siłę przyciągania.

Spotkanie w Metzu organizuje prezydent Francji Emmanuel Macron, który zaprosił przywódców Unii Europejskiej oraz szefów państw i rządów krajów członkowskich. Z informacji przywołanych przez PAP wynika, że nie wszyscy zaproszeni politycy pojawią się na wydarzeniu. Leon XIV ma skierować stamtąd przesłanie dla Europy.

Wystąpienie nowego papieża wpisuje się w serię wcześniejszych papieskich apeli dotyczących przyszłości i jedności Europy. Jan Paweł II mówił o konieczności przezwyciężenia podziału między zachodnią i wschodnią częścią kontynentu, Benedykt XVI ostrzegał przed utratą tożsamości, a Franciszek wskazywał na rosnący dystans obywateli wobec unijnych instytucji.

W październiku 1988 r. Jan Paweł II przemawiał w Parlamencie Europejskim. Podkreślał wtedy, że wspólna Europa nie powinna ograniczać się do Zachodu i powinna otworzyć się także na narody Europy Wschodniej. Mówił o tym na kilka lat przed przemianami demokratycznymi w krajach bloku wschodniego.

Do reprezentowanych tu dziś narodów w przyszłości będą się mogły z pewnością przyłączyć także inne. Pragnieniem moim jako najwyższego pasterza Kościoła powszechnego, który pochodzi ze wschodniej Europy i zna aspiracje ludów słowiańskich, tego drugiego "płuca" naszej wspólnej europejskiej ojczyzny, jest to, by Europa suwerenna i wyposażona w wolne instytucje rozszerzyła się kiedyś aż do granic, jakie wyznacza jej geografia, a bardziej jeszcze historia – mówił Jan Paweł II.

W późniejszych wystąpieniach papież łączył jedność polityczną z dziedzictwem religijnym, kulturalnym i obywatelskim. W 1999 r. w polskim Sejmie oceniał, że przemiany w Polsce stworzyły szansę na usunięcie ideologicznych barier. Trzy lata później poparł rozszerzenie Unii na wschód, uznając je za likwidację nienaturalnego podziału kontynentu.

Benedykt XVI w 2007 r. ostrzegał, że zapominając o swoim chrześcijańskim dziedzictwie, Europa może zaprzeć się nie tylko Boga, ale także samej siebie. Pytał, czy kontynent, który chce być wspólnotą wartości, nie odchodzi jednocześnie od przekonania o istnieniu wartości uniwersalnych i absolutnych.

Jeszcze mocniej wybrzmiało przemówienie Franciszka w Parlamencie Europejskim w Strasburgu z 25 listopada 2014 r. Papież oceniał, że Europa sprawia wrażenie postarzałej i przytłoczonej oraz coraz mniej znaczącej na światowej scenie.

Z wielu stron wyłania się ogólne wrażenie zmęczenia, starzenia się Europy będącej babcią, która nie jest już płodna i nie tętni życiem. Z tego względu wydaje się, że wielkie ideały, które inspirowały Europę, straciły siłę przyciągania, zostały zastąpione przez biurokratyczne mechanizmy techniczne swoich instytucji – mówił.

Franciszek apelował o powrót do idei, które przyświecały założycielom Unii Europejskiej: współpracy, pokoju i przezwyciężania podziałów. Za ważne zadanie uznawał także wspólną odpowiedź państw na problem migracji. W Metzu Leon XIV ma przedstawić własne przesłanie dla Europy.