Socjolog po zamachu w Krakowie. "Obserwujemy rozpad norm życia"

Wkrótce minie tydzień od zamachu w centrum Krakowa. Odbył się już pogrzeb jednej z ofiar. W szpitalach nadal pozostaje 11 rannych. Jeden z policjantów został przeniesiony do szpitala wojskowego w Krakowie, gdzie przeszedł zaplanowany zabieg. Jak dotąd nikt nie zgłosił się po ciało 24-letniego sprawcy zamachu.

Kraków stopniowo wraca do zwykłego rytmu życia, jednak z pewnością nieprędko otrząśnie się po tej tragedii.

Dr Jordan Klimek, socjolog z Uniwersytetu Szczecińskiego, odnosząc się do wydarzeń w Krakowie, stwierdził:

(...) Obserwujemy rozpad norm regulujących życie społeczne, stan, w którym jednostka nie wie, czego może się spodziewać, a społeczeństwo traci zdolność wyznaczania granic. Napięcie między celami kulturowymi a środkami ich realizacji prowadzi w takim wypadku do zachowań odchylonych – powiedział rozmówca portalu.

Ekspert podkreślił, że w każdym społeczeństwie istnieją podziały. – Nie sądzę, żebyśmy dzisiaj byli bardziej podzieleni niż kiedyś – ocenił, dodając przy tym, że zmienia się sposób wyrażania tych podziałów.

Według eksperta dyskurs publiczny przyczynia się do tego, że w codziennych rozmowach, zamiast spokojnie wymieniać się argumentami, coraz częściej zaczynamy ze sobą walczyć i być wobec siebie agresywni.

Dopytywany o to, czy społeczeństwo może odczytywać bezkarność osób publicznych jako sygnał, że agresja jest akceptowalnym sposobem rozwiązywania konfliktów, dr Klimek podkreślił:

Opieszałość niektórych instytucji i długość procedur egzekwujących przepisy prawa sprawiają, że w praktyce nie dochodzi do odnotowania przez społeczeństwo sytuacji nieuchronności kary – nawet jeżeli ona zostanie wymierzona. To osłabia poczucie sprawiedliwości i równości wobec prawa i może prowadzić do przekonania, że określone zachowania, w tym agresja, są dopuszczalną formą wyrażania własnych przekonań.

Odnosząc się do zamachu w Krakowie, socjolog zaznaczył, że "nie należy minimalizować odpowiedzialności sprawcy".

Kontekst społeczny nie jest bezpośrednią przyczyną tego zdarzenia, ale jedynie warunkiem sprzyjającym. To człowiek ostatecznie podejmuje mniej lub bardziej świadomą decyzję o konkretnej postawie lub zachowaniu i ponosi jej konsekwencje. Wydaje mi się, że ta granica przejawia się w tym, że wolność jednostki nie może ograniczać wolności innych – podkreślił.

Zapytana o to, co realnie mogłoby ograniczyć ryzyko podobnych zdarzeń, ekspert stwierdził:

Potrzebujemy przede wszystkim pogłębionej refleksji nad własną codziennością i relacjami, ale także zmian systemowych ukierunkowanych na odbudowę zaufania społecznego do struktur państwa. Każdy z nas ma do wykonania pracę nad sobą w postaci dbania o siebie i bliskich, pogłębiania relacji zamiast wyłącznie współegzystowania. Z kolei rolą państwa jest wytworzenie takich procedur i mechanizmów, aby bez względu na zmianę rządzących wszystkie instytucje funkcjonowały zgodnie z prawem i realizowały cele, do których zostały powołane. Wypaczenia były, są i będą, ale kierunek zmian powinien być taki, aby je minimalizować.