Zagadka śmierci sprzed 75 tys. lat. Naukowcy wskazują na włócznię

• Okrągła rana w lewej łopatce ma średnicę 15 mm i pochodzi sprzed ok. 75 tys. lat.
• Włócznia przebiła klatkę piersiową, uszkodziła płuco oraz prawdopodobnie duże tętnice.
• Naukowcy nie wykluczają wypadku podczas polowania, ale układ obrażeń sugeruje celowy atak.

Szczątki odnaleziono w 2020 r. podczas wykopalisk w jaskini Shanidar, położonej w irackim Kurdystanie. Kość znajdowała się pod warstwą skał i osadów o grubości 7,5 metra. Zachowała się niemal w całości, mimo że od śmierci neandertalczyka minęło około 75 tys. lat. Wyniki analiz opublikowano w czasopiśmie "Scientific Reports". Jak podaje PAP, ofiara miała w chwili śmierci około 45 lat.

Badacze uważają, że kształt otworu odpowiada obrażeniom zadanym zaostrzoną drewnianą włócznią. Gdyby rana powstała po uderzeniu kamiennym grotem, ślad byłby raczej płaski albo kanciasty. Włócznia przebiła ciało od przodu, z lewej strony, uszkadzając płuco i prawdopodobnie duże tętnice, a następnie przebiła lewą łopatkę. Zdaniem naukowców cios mógł być wymierzony w okolice serca.

Archeolodzy nie ustalili dokładnych okoliczności śmierci neandertalczyka. Dr Emma Pomeroy wskazała, że podobna rana mogła powstać podczas polowania na duże zwierzęta.

Na mamuty i inne zwierzęta polowano z bliska, używając włóczni do zadawania pchnięć. Łatwo więc wyobrazić sobie sytuację, w której dochodzi do śmiertelnego zranienia – wyjaśniła, cytowana przez PAP.

Jednocześnie zdaniem badaczy położenie rany i siła potrzebna do przebicia całego ciała przemawiają za celowym działaniem.

Umiejscowienie rany i siła potrzebna do przebicia włócznią całego ciała neandertalczyka noszą znamiona celowego, śmiertelnego ciosu, wymierzonego w okolice serca – dodała Pomeroy.

Archeolodzy uważają, że najprostszym wyjaśnieniem jest przemoc między dwoma neandertalczykami, choć nie wiadomo, czy w zdarzeniu mógł uczestniczyć przedstawiciel gatunku Homo sapiens.

Znalezione szczątki wskazują również, że neandertalczyk wcześniej doznał silnego urazu twarzy. Jeden z siedmiu odnalezionych zębów był rozłupany, a wzdłuż odsłoniętego kanału korzeniowego znaleziono kamień nazębny. Według dr Emmy Pomeroy neandertalczyk przeżył po tym urazie co najmniej rok, a być może dłużej. Badaczka przypuszcza, że w tym czasie mógł otrzymywać miękkie pokarmy i korzystać z opieki innych neandertalczyków.

Przeżycie ciosu, który rozszczepił ząb w taki sposób, a następnie dalsze życie i odżywianie się przez co najmniej rok, a być może dłużej, wymagały opieki i wsparcia ze strony innych neandertalczyków – zauważyła badaczka.

Prof. Graeme Barker ocenił, że w historii tego osobnika widać zarówno przemoc, jak i troskę ze strony jego społeczności.

Wnioski z Shanidar uzupełniają wiedzę o technologii neandertalczyków. W niemieckim Schöningen znaleziono włócznie sprzed ok. 200 tys. lat, wykonane ze starannie dobranego drewna i przystosowane do rzucania. Rana odkryta na szczątkach z irackiej jaskini może być natomiast pierwszym dowodem używania zaostrzonych drewnianych włóczni na prehistorycznym Bliskim Wschodzie.