300 lat historii. Order Orła Białego odebrano tylko jednej osobie

• Order Orła Białego odebrano tylko raz w historii, na mocy wyroku sądu.
• Prezydent Karol Nawrocki zaproponował odbiór odznaczenia prezydentowi Ukrainy.
• Decyzja wokół Orderu Orła Białego wiąże się z historycznym i symbolicznym znaczeniem odznaczenia.

Order Orła Białego to najwyższe polskie odznaczenie, którego historia sięga ponad trzystu lat. Według PAP, ostatnie dni przyniosły ożywioną debatę po tym, gdy prezydent Karol Nawrocki zasugerował odebranie orderu Wołodymyrowi Zełenskiemu. Kapituła odznaczenia miała się zająć tą sprawą 8 czerwca przed południem, po kontrowersjach wokół decyzji ukraińskiego prezydenta dotyczącej upamiętnienia Bohaterów UPA.

Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w 2023 r. z rąk ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudy. Jak podaje PAP, gest ten miał podkreślać partnerstwo polsko-ukraińskie w obliczu trudnej geopolitycznej sytuacji. Propozycja odebrania orderu to reakcja na ostatnie decyzje władz ukraińskich i budzi szerokie emocje w Polsce oraz w środowiskach międzynarodowych.

W ponad 300-letniej historii Orderu Orła Białego, insygnia odebrano tylko raz – Wincentemu Witosowi, w 1932 r., na mocy wyroku sądu w tzw. procesie brzeskim. Jednak kilka lat później, po wybuchu II wojny światowej, odznaczenie zostało Witosowi przywrócone przez polskie władze na uchodźstwie. To podkreśla, jak wyjątkowe i rzadkie są takie decyzje – nawet w burzliwych momentach historii.

Order Orła Białego to najwyższe polskie odznaczenie przyznawane od ponad trzystu lat, także w pierwszym okresie zaborów.

Odznaczenie nadawano nie tylko Polakom, lecz także zagranicznym przywódcom oraz osobom znaczącym dla dziejów Europy. Wśród wyróżnionych byli m.in. Iwan Mazepa, Piotr I Wielki, Fryderyk II Wielki czy władcy Rosji i Prus. W okresie II RP odznaczenie otrzymał Wincenty Witos, któremu następnie order odebrano, by zwrócić kilka lat później. Order trafiał także do osób kontrowersyjnych, np. Benito Mussoliniego czy Philippe'a Pétaina.

W III RP Order Orła Białego przyznawano wielu zasłużonym postaciom, od papieża Jana Pawła II po Tadeusza Mazowieckiego, Władysława Bartoszewskiego czy Wisławę Szymborską. W ostatnim czasie jednym z uhonorowanych został Andrzej Poczobut, dziennikarz więziony na Białorusi. Wyróżnienie wręczył mu prezydent Karol Nawrocki kilka dni po odzyskaniu wolności.

Decyzje wokół Orderu Orła Białego często mają charakter symboliczny i są głęboko zakorzenione w historii zarówno Polski, jak i Europy. Współczesne emocje wokół odznaczenia pokazują, że jego znaczenie pozostaje aktualne.