Analityk tłumaczy decyzję Kijowa. "To nie zwrot w stronę nacjonalizmu"

• Mahda wskazuje, że nazwanie jednostki "Bohaterów UPA" to oddolna inicjatywa wojskowych, a nie sygnał nacjonalistycznego kursu kraju.
• Udział Wołodymyra Zełenskiego w uroczystościach związanych z Andrijem Melnykiem analityk interpretuje jako element sporu o pamięć w warunkach wojny z Rosją.
• Reakcje w Polsce, w tym postulaty odebrania Orderu Orła Białego Zełenskiemu, Mahda wiąże z logiką kampanii wyborczej.

Decyzja o nadaniu jednej z jednostek Sił Operacji Specjalnych Ukrainy nazwy "Bohaterów UPA" oraz udział Wołodymyra Zełenskiego w ponownym pochówku Andrija Melnyka wywołały ostrą reakcję w Polsce. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, ukraiński analityk polityczny Jewhen Mahda twierdzi, że te gesty należy odczytywać przez pryzmat trwającej wojny i potrzeby umacniania tożsamości państwowej, a nie jako zwrot w stronę nacjonalizmu.

Nie mamy innej historii, choćby nasi sąsiedzi bardzo tego chcieli. Ukraina znajduje się w stanie wojny dłużej, niż ktokolwiek mógł sobie wyobrazić. Dlatego naszym europejskim partnerom i szczerym przyjaciołom często trudno zrozumieć naszą logikę – powiedział.

Mahda podkreśla, że decyzje pamięciowe zapadają dziś w warunkach pełnoskalowej agresji Rosji, gdy społeczeństwo szuka spójnych symboli. Według eksperta sama nazwa "Bohaterów UPA" nie była pomysłem prezydenta Zełenskiego, który jedynie podpisał dekret formalizujący wybór.

To była inicjatywa oddolna, inicjatywa tego pododdziału Sił Operacji Specjalnych, a nie decyzja podjęta na górze. To forma uczczenia tych, którzy walczyli o niepodległość Ukrainy - ocenił.

Dla wielu Ukraińców UPA jest dziś symbolem walki o niepodległość, również przeciw nazizmowi i komunizmowi. Mahda zwraca uwagę, że nazwy zbiorowe nie wskazują konkretnych osób.

Bardzo trudno jest mi w określeniu" bohaterowie UPA "odnaleźć konkretne osoby – czy to morderców, czy tych, którzy bohatersko walczyli za Ukrainę. Po prostu oddajemy hołd tym, którzy walczyli przeciwko nazizmowi. Członkowie UPA również walczyli przeciwko nazizmowi, a także komunizmowi - powiedział analityk.

Jego zdaniem także udział Zełenskiego w uroczystościach związanych z Andrijem Melnykiem nie świadczy o nacjonalistycznym zwrocie władz. - To raczej potwierdza tezę, że nawet w polskim społeczeństwie, które rozumie nas najlepiej spośród wszystkich społeczeństw europejskich, Ukraińcy są jednocześnie rozumiani najgorzej – stwierdził.

Według Mahdy ostre wypowiedzi polskich polityków wynikają z przedwyborczej dynamiki. Odniósł się też do propozycji prezydenta IPN Karola Nawrockiego, by odebrać Zełenskiemu Order Orła Białego. - To wszystko wpisuje się w logikę kampanii parlamentarnej, która już się rozpoczęła. W praktyce wystartowała półtora roku przed dniem głosowania - powiedział. Jego zdaniem różne ugrupowania szukają tematów mobilizujących elektorat, a "Ukraińcy będą kozłem ofiarnym tej kampanii".

Jak przypomina PAP, według historyków w lipcu 1943 r. UPA przeprowadziła skoordynowane ataki na ok. 150 polskich miejscowości na Wołyniu. Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie OUN i UPA: dla strony polskiej była to zbrodnia ludobójstwa, podczas gdy część ukraińskiej pamięci zbiorowej widzi w tych wydarzeniach symetryczny konflikt i podkreśla antysowiecki opór po wojnie. Te rozbieżności – zaznacza Mahda – będą trwałym elementem relacji, które dziś kształtuje przede wszystkim wojna z Rosją.