Słońce i Księżyc mają "idealne" rozmiary. 12 sierpnia zobaczymy efekt

• Pas całkowitego zaćmienia przebiegnie przez Islandię i Hiszpanię.
• W Polsce zjawisko będzie częściowe na całym terenie kraju.
• Całkowite zaćmienia są możliwe, bo Słońce i Księżyc wydają się z Ziemi niemal tej samej wielkości.

Najlepsze warunki do obserwacji pojawią się poza Polską. Jak podaje PAP, pełną fazę będzie można zobaczyć na Islandii i w Hiszpanii, a w Polsce zaćmienie zacznie się jeszcze przed zachodem Słońca i zakończy już po schowaniu się tarczy za horyzontem.

Mechanizm tego zjawiska wynika z ustawienia trzech ciał: Słońca, Księżyca i Ziemi. Dr inż. Paweł Janowski z AGH przypomniał w informacji uczelni, że Księżyc jest ok. 400 razy mniejszy od Słońca, ale jednocześnie znajduje się ok. 400 razy bliżej Ziemi. Dzięki temu oba obiekty wydają się na niebie niemal równe.

To właśnie ten wyjątkowy zbieg okoliczności sprawia, że Księżyc może niemal idealnie zasłonić tarczę słoneczną podczas całkowitego zaćmienia - wskazał fizyk, cytowany przez PAP.

To właśnie ta pozorna zgodność wielkości sprawia, że cień Księżyca może dać efekt pełnego zasłonięcia Słońca. Janowski zwrócił też uwagę, że niewielka zmiana w położeniu Księżyca wystarczyłaby, by całkowite zaćmienia w ogóle nie występowały.

Gdyby Księżyc był nieco mniejszy albo znajdował się trochę dalej od Ziemi, całkowite zaćmienia nie byłyby możliwe. Widzielibyśmy jedynie zjawisko obrączkowe, podczas którego wokół ciemnej tarczy Księżyca pozostaje świetlisty pierścień słoneczny - wyjaśnił.

Najdłużej faza całkowita potrwa z miejsca położonego 45 kilometrów od zachodniego wybrzeża Islandii - 2 minuty i 18 sekund. Na lądzie najlepszym punktem będzie obszar Latrabjarg. W Polsce zjawisko obejmie cały kraj, ale obserwatorzy zobaczą jedynie część tarczy przesłoniętą przez Księżyc.

Zaćmienia Słońca mają też duże znaczenie badawcze. Fizyk przypomniał przykład z 1919 r., gdy Arthur Eddington sprawdzał podczas całkowitego zaćmienia przewidywania Alberta Einsteina dotyczące ogólnej teorii względności. Analiza zdjęć gwiazd wykonanych blisko tarczy Słońca pokazała przesunięcia zgodne z teorią.

Takie zjawisko pozostaje również ważnym narzędziem dla współczesnych badaczy. "Korona słoneczna na co dzień jest niewidoczna, ponieważ blask tarczy słonecznej całkowicie ją przyćmiewa. Dopiero gdy Księżyc zasłoni fotosferę, naukowcy mogą obserwować struktury korony" - wyjaśnił popularyzator. Ostatnie całkowite zaćmienie widoczne z kontynentalnej Europy miało miejsce w 1999 r., a kolejne szczególnie długie zaplanowane jest na 2 sierpnia 2027 r.