Jeden z najwyższych wskaźników w UE. Alarmujący raport o smogu w Polsce

• Co roku w Polsce z powodu smogu umiera przedwcześnie ok. 40 tys. osób.
• Polacy mają ograniczoną wiedzę na temat głównych źródeł emisji.
• Działania profilaktyczne są niewystarczające.

Raport przygotowany przez Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego (CMKP) ujawnia, że smog jest jednym z głównych czynników wpływających na zdrowie Polaków. Co roku zanieczyszczenia powietrza przyczyniają się do przedwczesnej śmierci około 40 tys. osób. To jeden z najwyższych wskaźników w Unii Europejskiej.

Narażenie na zanieczyszczenia powietrza jest najważniejszym środowiskowym czynnikiem chorobotwórczym, prowadzącym m.in. do chorób układu oddechowego, sercowo-naczyniowego i nowotworów. Tematy zdrowia środowiskowego są wciąż niedostatecznie obecne w debacie publicznej – podkreślił prof. dr hab. n. med. Mateusz Jankowski, cytowany przez Polską Agencję Prasową.

Badania pokazują, że wiedza Polaków na temat smogu i jego źródeł jest ograniczona. Aż 71 proc. ankietowanych wskazało dwutlenek węgla jako główny składnik zanieczyszczający powietrze, choć to nie on stanowi największe zagrożenie zdrowotne. Znacznie groźniejsze są pyły zawieszone PM2,5 i PM10, które potrafiło rozpoznać jedynie 36–39 proc. respondentów.

Jak wskazuje PAP, podobnie zniekształcone są wyobrażenia na temat źródeł emisji. Tylko połowa badanych wskazała domowe piece i kotły jako głównych winowajców smogu, mimo że to tzw. niska emisja odpowiada za jego największy udział. Zdecydowana większość obarcza winą przemysł (72 proc.) i transport (66 proc.), choć ich rola w powstawaniu smogu w Polsce jest mniejsza.

Autorzy raportu zalecają intensyfikację działań edukacyjnych oraz włączenie tematów zdrowia środowiskowego do programów szkolnych. – Najnowsze badania pokazują, że niedostateczna świadomość społeczna problemu zanieczyszczeń powietrza i ich skutków jest poważną przeszkodą w podejmowaniu wyborów prozdrowotnych oraz barierą dla poparcia efektywnych polityk publicznych – zaznaczyła dr Grudziąż-Sękowska.

Raport podkreśla, że największe zagrożenie skutkami smogu dotyka osoby żyjące w ubóstwie energetycznym. Ze względu na ograniczone środki finansowe, częściej korzystają one z najtańszych, ale jednocześnie najbardziej zanieczyszczających powietrze źródeł ogrzewania. Taki sposób ogrzewania nie tylko zwiększa emisję szkodliwych substancji, ale także pogłębia problemy zdrowotne i społeczne tych grup.

Mam nadzieję, że dane przedstawione w raporcie przyczynią się do upowszechnienia profilaktyki zagrożeń środowiskowych wśród mieszkańców Polski – podsumował prof. Jankowski.

Badanie zostało przeprowadzone w dniach 6–10 czerwca 2025 roku, wykorzystując metodę CAWI, czyli internetowy wywiad wspomagany komputerowo. Zlecenie realizacji powierzono Ogólnopolskiemu Panelowi Badawczemu Ariadna, natomiast autorski kwestionariusz opracował zespół badawczy Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP. W badaniu udział wzięła próba 1092 dorosłych mieszkańców Polski w wieku od 18 do 84 lat, dobrana tak, aby była reprezentatywna pod względem płci, wieku oraz wielkości miejscowości zamieszkania.