Kolejne egzekucje w Iranie. Więźniowie protestują
W Iranie od ponad dwóch lat więźniowie w 56 zakładach karnych co tydzień prowadzą strajk głodowy przeciwko karze śmierci. Akcja zbiegła się z gwałtownym wzrostem liczby egzekucji i nasileniem represji wobec osadzonych.
Najważniejsze informacje
- Akcja "Nie dla egzekucji we wtorki" trwa ponad 120 kolejnych tygodni i obejmuje 56 więzień w Iranie.
- Kampanię zapoczątkowali skazani na karę śmierci w więzieniu Ghezel Hesar w Karadżu w styczniu 2024 r.
- W 2025 r. w Iranie stracono co najmniej 2,159 osób; w 2026 r. rośnie liczba egzekucji o podłożu politycznym.
Od ponad dwóch lat więźniowie w Iranie prowadzą cotygodniowe głodówki protestacyjne przeciwko rosnącej liczbie egzekucji. Jak informuje iranhumanrights.org, ten ruch sprzeciwu nazywany jest "Wtorki bez egzekucji" i trwa już ponad 120 tygodni.
Protest rozprzestrzenił się na około 56 więzień w Iranie. Biorą w nim udział osoby z różnych grup: skazane na karę śmierci, więźniowie polityczni oraz osoby osadzone za inne przestępstwa. Wspólnym celem wszystkich uczestników jest sprzeciw wobec kary śmierci w Iranie oraz warunków panujących w więzieniach.
Organizatorzy ruchu podkreślają, że nie dzielą więźniów na kategorie. Łączą ich osoby skazane za różne czyny, ponieważ – według nich – egzekucje w Iranie są niesprawiedliwe i często opierają się na wadliwych procesach sądowych.
Od odkurzaczy do samochodu. Tak miał wyglądać elektryk Dysona
Punktem wyjścia była sytuacja w więzieniu Ghezel Hesar w Karadżu, niedaleko Teheranu. To tam w styczniu 2024 r. skazani obserwowali, jak w krótkim czasie kolejni współosadzeni byli wyprowadzani i straceni. Wtedy powstał pomysł regularnego protestu i listu, w którym ogłoszono start kampanii.
List skazanych. Prośba o wsparcie i anonimowość
W liście, który rozpoczął akcję "Wtorki bez egzekucji", więźniowie w Iranie poprosili o pomoc i wsparcie. Podkreślili, że mówią w imieniu wszystkich osób zagrożonych karą śmierci w Iranie. Zdecydowali się nie ujawniać swoich nazwisk, ponieważ obawiają się, że mogłoby to przyspieszyć wykonanie wyroków i zwiększyć represje wobec nich.
Drodzy ludzie, pomóżcie nam. Nie zasługujemy na śmierć. Wśród nas są osoby w sprawach narkotykowych a także więźniowie polityczni i ideowi, wszyscy mamy wyroki śmierci. (...) Być może z waszą pomocą te egzekucje da się zatrzymać. Bądźcie naszym głosem i głosem naszych rodzin - napisali w liście.
Iran jest jednym z krajów na świecie, gdzie najczęściej stosuje się karę śmierci. Według organizacji praw człowieka Islamska Republika Iranu ma jedną z najwyższych liczb egzekucji w przeliczeniu na liczbę mieszkańców, a pod względem ogólnej liczby ustępuje tylko Chinom.
Egzekucje w Iranie dotyczą nie tylko ciężkich przestępstw, ale także spraw religijnych, politycznych i narkotykowych. Wiele wyroków zapada po niesprawiedliwych procesach, bez dostępu do niezależnych prawników i na podstawie zeznań wymuszonych przemocą.
W 2025 r. w Iranie wykonano co najmniej 2159 egzekucji, co jest najwyższą liczbą od początku lat 80. Według organizacji takich jak Amnesty International, to ponad dwa razy więcej niż rok wcześniej. Większość egzekucji nie jest oficjalnie ogłaszana, dlatego rzeczywista liczba może być jeszcze wyższa.
W 2026 r. pojawia się dodatkowo wątek szybkich procesów i rosnącej liczby egzekucji o charakterze politycznym. Po rozpoczęciu 28 lutego 2026 r. ataków USA i Izraela na Iran władze miały nasilić stosowanie kary śmierci, a Amnesty International informowała 21 maja 2026 r. o co najmniej 78 protestujących i więźniów politycznych zagrożonych egzekucją.
