Prochy zmarłych w domu. Watykan stawia sprawę jasno. Co na to prawo?

• Watykan zezwolił na przechowywanie niewielkiej części prochów zmarłego po uzyskaniu zgody władz kościelnych.
• Polskie przepisy nadal wymagają pochówku szczątków w legalnym miejscu.
• Projekt zmian zakłada możliwość trzymania urny w domu i rozsypywania prochów w ogrodach pamięci.

W 2023 r. Dykasteria Nauki Wiary odpowiedziała na pytanie kardynała Matteo Zuppiego, przewodniczącego Konferencji Episkopatu Włoch. Z dokumentu wynika, że bliscy mogą zachować niewielką część prochów w miejscu szczególnie ważnym dla zmarłego. Taka możliwość dotyczy jednak państw, w których prawo zezwala na przechowywanie urn w domach. Jak podaje RMF FM, w takich przypadkach katolicy powinni uzyskać zgodę biskupa lub konferencji biskupów.

Watykan podkreślił, że sposób postępowania z prochami nie może oznaczać przekonania, że ciało człowieka nie ma znaczenia. W dokumencie zaznaczono, że "jeśli rozsypanie prochów poza cmentarzem miałoby być wyrazem przekonania, że człowiek lub jego cielesność nic nie znaczy, to praktyka taka byłaby teologicznie niebezpieczna albo nawet heretycka". Dykasteria przestrzegła także przed praktykami przesądnymi i nadmiernym skupieniem na szczątkach zamiast na modlitwie za zmarłego.

W Polsce wciąż obowiązuje ustawa z 31 stycznia 1959 r. Zabrania ona przechowywania szczątków zmarłych, w tym prochów po kremacji, poza legalnym miejscem pochówku. Z tego powodu stanowisko Watykanu nie może być obecnie stosowane w naszym kraju. Konferencja Episkopatu Polski nie ma podstaw prawnych, aby dopuścić przechowywanie urn w prywatnych mieszkaniach.

Ministerstwo Rozwoju i Technologii pracuje nad projektem liberalizacji przepisów. Rozważane rozwiązania obejmują kilka zmian:

• przechowywanie urny z prochami w domu;
• rozsypywanie prochów w tzw. ogrodach pamięci;
• możliwość wyboru miejsca związanego szczególnie ze zmarłym.

Jak przytacza RMF FM, zapowiadane zmiany nie weszły jeszcze w życie. Ich przygotowanie było zapowiadane od kilku lat, ale obecne przepisy nadal nakazują pochówek urny w miejscu do tego przeznaczonym.

Instrukcja Watykanu "Ad resurgendum cum Christo" z 2016 r. wskazuje, że kremacja nie jest sama w sobie sprzeczna z chrześcijaństwem. Dokument wyjaśnia, że spopielenie ciała nie dotyka duszy i nie uniemożliwia wiary w zmartwychwstanie. Kościół zaleca jednak składanie urny na cmentarzu albo w innym miejscu świętym, ponieważ ma to sprzyjać pamięci i modlitwie.

Zgodnie z zasadami kościelnymi obrzędy pogrzebowe z mszą i ostatnim pożegnaniem powinny odbyć się przed kremacją. Po spopieleniu urna trafia do grobu lub kolumbarium. Jeśli pożegnanie ciała nie odbyło się wcześniej, podczas mszy pogrzebowej w kościele parafialnym powinna znajdować się urna z prochami. Przepisy liturgiczne nie przewidują jednak uroczystego wprowadzania urny do kościoła, jej okadzania ani kropienia.