1 listopada u Romów. Biesiada na cmentarzu. "Pijemy wódkę i jemy"

Na cmentarzu przy ul. Pośpiecha w katowickim Załężu znajdują się grobowce górnośląskich Romów. W uroczystość Wszystkich Świętych odwiedzają je całe rodziny, również te, których członkowie na co dzień mieszkają za granicą.

W romskiej tradycji pamięć o zmarłych wyraża się nie tylko poprzez modlitwę, zapalanie zniczy czy przynoszenie kwiatów. Ważną częścią obchodów jest wspólne biesiadowanie przy grobach. Bliscy przynoszą potrawy, które zmarli lubili za życia, i symbolicznie piją za ich dusze.

Jeden z Romów, z którym rozmawiał "Dziennik Zachodni", tak tłumaczył znaczenie tego dnia: "Obchodzimy różne święta 3–4 razy w roku, a nasza rodzina, która zmarła, ma tylko to jedno święto".

Władysław Kwiatkowski, dyrektor Centrum Historii i Kultury Romów w Oświęcimiu, podkreśla szczególną rolę zmarłych w życiu tej społeczności. Choć większość polskich Romów jest wyznania rzymskokatolickiego, ich obrzędowość łączy elementy chrześcijaństwa z tradycjami romskimi.

Romowie mają zupełnie inne podejście do śmierci. Często przychodzą na groby, co jest okazją do spotkań rodzinnych, wspominania zmarłego i oddania mu szacunku poprzez zapalenie świeczki czy symboliczne wypicie alkoholu za jego duszę i wylanie troszkę na grób, by odnajdywał się z duszami innych zmarłych z wielkiej rodziny romskiej – mówi w rozmowie z "Dziennikiem Zachodnim".

Ważnym elementem tradycji są również okazałe nagrobki, zdobione kwiatami, zniczami i fotografiami. Jak wyjaśnia Kwiatkowski, mogą one świadczyć o pozycji zmarłego w społeczności. Szczególnym szacunkiem otaczane są osoby starsze, których doświadczenie i mądrość mają duże znaczenie dla kolejnych pokoleń.

Wspólne świętowanie ma również wymiar społeczny. Romskie rodziny często mieszkają w różnych krajach, dlatego Wszystkich Świętych staje się okazją do spotkania krewnych, którzy na co dzień dzielą setki kilometrów.

Dla romskiej społeczności pamięć o zmarłych nie ogranicza się jednak do jednego dnia w roku. Odwiedzanie grobów, wspominanie bliskich i pielęgnowanie rodzinnych zwyczajów mają przypominać młodszym pokoleniom o ich korzeniach oraz o znaczeniu więzi, które trwają mimo śmierci.