Kiedyś zagrzewały krzyżowców. Organy z Betlejem zagrały po 800 latach ciszy

Po ośmiu wiekach ciszy ponownie można było usłyszeć dźwięk średniowiecznych organów z Betlejem. To przełomowe wydarzenie w badaniach nad historią muzyki europejskiej przywraca do życia instrument, który przez stulecia uważano za bezpowrotnie utracony – podaje portal Vatican News za Kustodią Ziemi Świętej.

Wyjątkowe brzmienie średniowiecznych organów rozległo się w Jerozolimie. Wcześniej instrumentem zajął się nie lada specjalista, jakim jest hiszpański muzykolog David Calalunya z Uniwersytetu Complutense w Madrycie.

Muzykolog i specjalista od wczesnochrześcijańskiej muzyki liturgicznej odegrał na instrumencie średniowieczny polifoniczny utwór "Benedicamus Domino Flos filius" z XI wieku, wykorzystując oryginalne elementy instrumentu pochodzącego z Bazyliki Narodzenia Pańskiego.

Co szczególnie ważne i doniosłe, badacz dowiódł, że część piszczałek liczących ponad tysiąc lat wciąż działa bez zarzutu. Dzięki temu możliwe było wierne odtworzenie muzyki, jaka krzepiła europejskich krzyżowców podczas nabożeństw w Betlejem.

Rekonstrukcji bezcennego artefaktu z przeszłości podjął się sam Catalunya, który nie krył swoich emocji. Prace skończyły się pełnym sukcesem.

Te organy zostały pogrzebane z nadzieją, że pewnego dnia znów zabrzmią. Dziś ich zapomniany głos znów daje się słyszeć, nie tylko jako przedmiot badań, lecz jako żywe doświadczenie łączące sztukę, historię i emocje – mówił z przejęciem David Catalunya na łamach Vatican News.

Dr David Catalunya specjalizuje się w muzyce średniowiecznej i organologii, a równolegle do pracy naukowej działa także jako klawiszowiec i dyrektor zespołu Canto Coronato.

Projekt został zainicjowany we współpracy z madrycką macierzystą uczelnią naukowca, Muzeum Ziemi Świętej oraz Kustodią Ziemi Świętej, rekonstrukcję wspierała też m.in. hiszpańska Fundacja BBVA w ramach stypendium Leonardo 2025.

Kustodia Ziemi Świętej przypomina, że pamięć o wyjątkowym instrumencie przechowywali przez pokolenia franciszkanie. Instrument wydawał się być pogrzebanym w mrokach burzliwych dziejów aż do 1906 roku.

Wówczas podczas prac przy katolickim cmentarzu w Betlejem natrafiono na 222 brązowe piszczałki, carillon z 13 dzwonami i inne przedmioty liturgiczne.

Odnalezione i odrestaurowane elementy instrumentu zostaną włączone do ekspozycji w Terra Sancta Museum w Jerozolimie. Placówka prezentuje i dokumentuje chrześcijańskie dziedzictwo Betlejem, Jerozolimy i całej Ziemi Świętej jako przestrzeń dialogu między narodami i religiami.