Zapowiedź obowiązkowych szczepień przeciw HPV i fala dezinformacji

• Od 2027 r. szczepienia przeciw HPV mają być obowiązkowe dla dzieci w wieku 9–15 lat.
• W internecie krążą nieaktualne i wyrwane z kontekstu materiały, które podważają bezpieczeństwo szczepień.
• Eksperci NIZP PZH-PIB, WHO i GACVS wskazują na bardzo dobry profil bezpieczeństwa szczepionek przeciw HPV.

Zapowiedź obowiązkowych szczepień przeciw HPV wywołała falę spekulacji w mediach społecznościowych. Szefowa resortu zdrowia, Jolanta Sobierańska-Grenda, potwierdziła w rozmowie z RMF FM, że zmiany mają wejść w życie od stycznia 2027 r. Jak podaje PAP, nowelizacja rozporządzenia rozszerza katalog obowiązkowych szczepień ochronnych o preparaty przeciw wirusowi brodawczaka dla dzieci w wieku 9–15 lat. W sieci pojawiły się jednak treści kwestionujące bezpieczeństwo szczepień.

Jednym z popularnych wątków jest krążący w sieci fragment pisma Ministerstwa Zdrowia z 2018 r., prezentowany jako dowód na rzekomy brak badań potwierdzających bezpieczeństwo i skuteczność szczepionek przeciw HPV. To nieaktualny dokument z innym logotypem resortu, wyrwany z kontekstu. Z pełnej treści wynika, że MZ wskazywało rzetelne źródła informacji Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego, który publikuje m.in. przewodnik o bezpieczeństwie szczepionek. Eksperci przypominają, że kontrola jakości obejmuje ocenę EMA i niezależnych laboratoriów OMCL.

Bezpieczeństwo szczepionek przeciw HPV jest monitorowane od 2006 r., gdy pojawiły się na rynku pierwsze preparaty. Na świecie podano już setki milionów dawek. NIZP PZH-PIB, WHO oraz Globalny Komitet Doradczy ds. Bezpieczeństwa Szczepionek oceniają profil bezpieczeństwa jako bardzo dobry. Nadzór po wprowadzeniu do obrotu nie wykazał poważnych sygnałów, poza rzadkimi reakcjami nadwrażliwości, w tym anafilaksją. Ryzyko anafilaksji oszacowano na 1,7 przypadków na 1 000 000 dawek.

Kolejna narracja antyszczepienna odwołuje się do rzekomych badań Marcusa Zervosa, według których szczepienia miałyby zwiększać ryzyko chorób przewlekłych i autoimmunologicznych. Brytyjski dziennik "Guardian" ustalił, że praca nie została opublikowana ani poddana recenzji. Biuro Komunikacji Henry Ford Health przekazało redakcji, że raport odrzucono, bo nie spełniał standardów naukowych.

Dane jednoznacznie wskazują, że szczepienia są bezpiecznym i skutecznym sposobem ochrony dzieci przed chorobami potencjalnie zagrażającymi życiu - podkreślono w oświadczeniu.

HPV to grupa ponad 100 typów wirusa, w tym o wysokim potencjale onkogennym, związanych m.in. z rakiem szyjki macicy oraz innymi nowotworami. Do zakażeń dochodzi drogą płciową, często w początkowym okresie aktywności seksualnej. W krajach z powszechnymi programami szczepień odnotowano spadek zakażeń typami objętymi szczepionką o ponad 80 proc., mniej brodawek narządów płciowych u kobiet i mężczyzn oraz o połowę niższe ryzyko zmian przedrakowych szyjki macicy u młodych kobiet. W Polsce od 2023 r. działa Powszechny Program bezpłatnych Szczepień HPV.

W mediach społecznościowych pojawiają się tezy, że szczepienie zachęca młodych do wcześniejszej inicjacji seksualnej i ryzykownych zachowań. Prof. Agnieszka Szuster-Ciesielska, wirusolożka i immunolożka z UMCS, wskazuje na systematyczny przegląd SAGE Publishing i analizy w bazie PubMed Central: nie potwierdzono związku między szczepieniem a wcześniejszym współżyciem, większą liczbą partnerów czy rzadszym używaniem prezerwatyw. W części prac deklarowano nawet bezpieczniejsze zachowania u zaszczepionych nastolatków.

W Polsce szczepienia przeciw HPV są obecnie zalecane, a jedna ze szczepionek jest refundowana. Plan, by od 2027 r. uczynić je obowiązkowymi dla dzieci w wieku 9–15 lat, wpisuje się w Narodową Strategię Onkologiczną 2020–2030, która stawia na profilaktykę nowotworów. NIZP PZH-PIB podkreśla, że nie znaleziono dowodów na związek szczepień z chorobami autoimmunologicznymi, zakrzepicą, udarami, zaburzeniami płodności ani niekorzystnymi następstwami dla ciąży.

Źródło: PAP