Paleontolog mówi wprost. Część tajemnic pozostanie poza zasięgiem

• Naukowcy, w tym dr Łukasz Czepiński i dr Robert Bronowicz, mówią o granicach wiedzy mimo postępu badań.
• Mikroskopia elektronowa pomaga wnioskować o ubarwieniu gatunków z piórami; analizuje się melanosomy.
• W serialu Netfliksa "Czego nie wiemy o dinozaurach" pokazano aktualny stan wiedzy i mniej znane gatunki.

Postęp w paleontologii jest szybki, ale nie usuwa wszystkich znaków zapytania. Jak podaje PAP, badacze z Instytutu Paleobiologii PAN, Instytutu Nauk Geologicznych PAN oraz Muzeum Geologicznego PIG-PIB przypominają, że technologia odsłania nowe fakty, lecz część historii tych zwierząt pozostanie domysłem. Naukowcy wskazują na przełomy w analizie tkanek i porównaniach do współczesnych zwierząt, które pozwalają rekonstruować wygląd i możliwe dźwięki.

Odtwarzanie kolorów u wybranych gatunków z piórami możliwe jest dzięki mikroskopii elektronowej i analizie melanosomów. Dr Łukasz Czepiński z Instytutu Paleobiologii PAN mówił w rozmowie z PAP, że jeszcze dekady temu uznawano to za niemożliwe, a dziś staje się standardem badań. Podkreśla jednocześnie, że kości krtani rzadko się zachowują, więc wnioski o wokalizacjach opierają się na analogiach i wyjątkowych znaleziskach.

Rozwinięciem są odkrycia z Pustyni Gobi, gdzie znaleziono ankylozaura o budowie zbliżonej do ptasiej w obrębie aparatu głosowego. Na tej podstawie formułowane są hipotezy o dźwiękach podobnych do odgłosów ptaków, choć mniej złożonych.

Na podstawie tych odkryć możemy wnioskować, że dinozaury wydawały dźwięki podobne do odgłosów współczesnych ptaków, chociaż zapewne nie były to wokalizacje tak wyrafinowane jak ptaków śpiewających - tłumaczył dr Czepiński w rozmowie z PAP.

Wątek popularnonaukowy dotyczy marcowej premiery Netfliksa "Czego nie wiemy o dinozaurach". Dr Robert Bronowicz z Muzeum Geologicznego PIG-PIB ocenił w rozmowie z PAP, że mimo tytułu produkcja prezentuje wiele już znanych faktów, lecz robi to efektownie i zgodnie z aktualną wiedzą.

Pokazuje dinozaury i inne prehistoryczne zwierzęta zgodne z aktualną wiedzą naukową. Na przykład ich sylwetki odpowiadają wynikom najnowszych badań - ocenił.

Ciekawostką są przodkowie dinozaurów z protopiórami, a także mniej znane taksony, jak marazuch oraz tanystrof, z wyjątkowo długą szyją. Dr Czepiński podkreślił polski wątek: szkielety tanystrofów znajdowane są na Górnym Śląsku.

Świetnie, że pokazano w nim kilka mniej znanych gatunków - mówił ekspert Instytutu Paleobiologii PAN o serialu.

Największą luką pozostają zachowania: rytuały godowe czy techniki polowania. - Właściwie nie wiemy nawet, czego nie wiemy - stwierdził dr Bronowicz w rozmowie z PAP, wskazując, że część scen w produkcji ma charakter spekulacji. Nowe odkrycia, jak setki zadrapań na skałach w Kolorado, interpretowane jako możliwe tokowiska dużych drapieżników, dostarczają hipotez, ale nie ostatecznych dowodów.

Te ślady, rozłożone na powierzchni kilkudziesięciu metrów kwadratowych, badacze wiążą z zachowaniami przypominającymi ptasie tańce godowe. - Naukowcy podejrzewają, że miejsce to było ich obszarem tokowisk, a ślady powstały podczas tańca godowego - opowiadał dr Czepiński. To przykład, jak współczesne obserwacje ptaków pomagają interpretować prehistoryczne tropy.

Wniosek ekspertów jest prosty: rozmiary i różnorodność dinozaurów napędzają ich popularność w kulturze. Dr Bronowicz podkreśla, że większość gatunków była średniej wielkości, mimo utrwalonego obrazu "strasznych jaszczurów". Naukowiec, który zawodowo bada wymarłe kręgowce i tworzy ilustracje, przyznaje, że pracuje nad komiksowymi projektami związanymi z paleontologią i co roku przygotowuje plakaty na Dzień Dinozaura w muzeum.

Mam nadzieję, że rośnie nowe pokolenie badaczy z otwartymi głowami i świeżymi pomysłami... To do nich będą należały odkrycia, które być może zrewolucjonizują naszą wiedzę o prehistorycznym świecie - podsumował dr Łukasz Czepiński w rozmowie z PAP.