Wyroki za pamięć o Tiananmen. Działacze trafią do więzienia

• Chow Hang-tung otrzymała najwyższy wyrok: siedem lat i trzy miesiące więzienia.
• Lee Cheuk-yan spędzi w więzieniu siedem lat, a Albert Ho pięć lat i dwa miesiące.
• Rozwiązana organizacja HKASPDM ma zapłacić 1,5 mln dolarów hongkońskich grzywny.

Chow Hang-tung broniła się podczas procesu samodzielnie i konsekwentnie odrzucała zarzuty. Albert Ho jako jedyny z całej trójki przyznał się do zarzucanych czynów. Sąd uznał działaczy za winnych podżegania do działalności wywrotowej.

W sierpniu sędziowie orzekli o winie oskarżonych oraz organizacji HKASPDM. W uzasadnieniu wskazali, że działacze "zawsze byli wrogo nastawieni do Komunistycznej Partii Chin i rządu centralnego". Chow odpowiadała, że represje obejmują podstawowe wartości Hongkongu.

Obrońca Lee i Ho zabiegał o zastosowanie łagodniejszego progu kary. Erik Shum wskazywał, że działacze nie mieli precyzyjnego planu ani harmonogramu. Według prawnika sąd powinien rozważyć, "czy podżeganie doprowadziło do istotnego naruszenia ładu państwa".

Chow i Lee przebywają za kratami od formalnego oskarżenia w 2021 r. Ho czasowo opuścił areszt ze względów zdrowotnych, lecz wrócił do niego w marcu 2023 r. po naruszeniu warunków kaucji. Wymierzone teraz kary dotyczą byłych członków stałego komitetu HKASPDM.

HKASPDM przez niemal trzy dekady urządzał masowe zgromadzenia ze świecami w rocznicę stłumienia prodemokratycznych protestów z 4 czerwca 1989 r. Organizacja domagała się również przemian demokratycznych w Chinach i zakończenia jednopartyjnych rządów.

Władze zakazały czuwań w 2020 r., powołując się na ograniczenia pandemiczne, a we wrześniu 2021 r. organizacja zdecydowała o samorozwiązaniu. Hong Kong Free Press podał, że orzeczenie skrytykowały ONZ i międzynarodowe organizacje praw człowieka, natomiast władze Hongkongu przyjęły je z zadowoleniem.

Wyrok spotkał się z ostrą reakcją organizacji międzynarodowych i obrońców praw człowieka. Jak wskazuje niezależny portal Hong Kong Free Press, decyzję sądu skrytykowała m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych, podczas gdy władze Hongkongu przyjęły ją z aprobatą.

Negatywnie na orzeczenie zareagował także Tajwan. Tamtejsze władze wyraziły ubolewanie i potępiły wymierzone kary.

Dążenie do demokracji i praw człowieka nie jest przestępstwem, a odpowiednie organy, pod pretekstem bezpieczeństwa narodowego, fabrykują zarzuty i przeprowadzają procesy polityczne, by chronić autorytarny reżim, co po raz kolejny udowadnia społeczności międzynarodowej, że tak zwana zasada »jeden kraj, dwa systemy« jest kłamstwem – oświadczyła tajwańska Rada do spraw Chin Kontynentalnych (MAC).

Na surowość wyroków zwróciła uwagę również dyrektorka Human Rights Watch na Azję, Elaine Pearson. Jej zdaniem "te surowe wyroki" obnażają "okrucieństwo i brak poczucia bezpieczeństwa rządu, który boi się pamięci i narodu".

Krytycznie wypowiedziała się także Amnesty International. – Ten wyrok jest potrójną tragedią: dla niesłusznie ukaranych aktywistów, dla ocalałych i ofiar samych represji na placu Tiananmen oraz dla pokoleń mieszkańców Hongkongu, którym odmówiono możliwości dyskusji na temat jednego z najważniejszych wydarzeń w historii nowożytnych Chin – przekazała cytowana przez BBC zastępczyni dyrektora regionalnego Amnesty International, Sarah Brooks.