Zmiana czasu lada moment. Ekspertka wskazuje skutki dla organizmu

• Organizm potrzebuje średnio tygodnia lub dwóch, aby dostosować się do nowego rytmu.
• Zmiana czasu może powodować niewyspanie, pogorszenie nastroju i trudności z koncentracją.
• Badania wskazują na większe ryzyko wypadków i zawałów po przejściu z czasu zimowego na letni.

Jesienią zyskujemy dodatkową godzinę snu, lecz wcześniej zapada zmrok. W praktyce wiele osób wraca z pracy już po zachodzie słońca, a w ciągu dnia przebywa głównie w zamkniętych pomieszczeniach. Prof. Marta Jackowska z Wydziału Psychologii w Sopocie Uniwersytetu SWPS w rozmowie z PAP ocenia, że ograniczenie kontaktu ze światłem dziennym utrudnia organizmowi dostosowanie się do nowego układu dnia.

Zegar biologiczny reguluje sen i czuwanie, trawienie, temperaturę ciała oraz nastrój. Jego działanie pozostaje związane z naturalnym światłem, dlatego przesunięcie wskazań zegara zmienia także pory aktywności i odpoczynku.

– Zegar biologiczny wyznacza nam rytm snu i czuwania, wpływa na trawienie, temperaturę ciała, a nawet nastrój – wyjaśniła prof. Jackowska, cytowana przez PAP.

Samo przestawienie zegarka trwa krótko, ale adaptacja organizmu zajmuje znacznie więcej czasu. Według ekspertki średnio potrzeba na nią od tygodnia do dwóch zarówno jesienią, jak i wiosną. Gorzej znosimy przejście na czas letni. Szczególnie trudne może być ono dla osób o bardzo wczesnym chronotypie, nazywanych skowronkami, oraz dla tzw. sów, które naturalnie zasypiają późno.

U osób o późnym chronotypie wewnętrzny rytm może długo nie współgrać z godzinami pracy, opieką nad dziećmi i innymi obowiązkami.

– Są dowody sugerujące, że zegar biologiczny osób z późnym chronotypem nie dostosowuje się do tej zmiany – wskazała psycholożka. Dodała, że ich organizm może pozostawać w rozbieżności z naturalnym cyklem światła i ciemności.

Najczęściej pojawiają się niewyspanie i obniżony nastrój. Prof. Jackowska zwróciła jednak uwagę, że skutki mogą być poważniejsze. – Badania naukowe pokazują większe ryzyko śmiertelnego wypadku samochodowego podczas nocy ze zmianą czasu zarówno jesienią, jak i wiosną oraz większe ryzyko wypadków w pracy i zawałów serca bezpośrednio po zmianie czasu z zimowego na letni – podkreśliła ekspertka.

Ponad 40 proc. mieszkańców Polski skarży się na niską jakość snu, dlatego dodatkowe zaburzenie rytmu może być dla wielu osób większym obciążeniem. Ekspertka zaleca, by w okresie zmiany czasu szczególnie dbać o długość i jakość odpoczynku, a przed snem unikać czynników pobudzających oraz przeznaczyć czas na wyciszenie.

Zmianę czasu wprowadzono w Polsce w okresie międzywojennym, a od 1977 r. obowiązuje ona nieprzerwanie. Obecny schemat, obejmujący ostatnią niedzielę marca i ostatnią niedzielę października, działa od 1996 r. Prof. Jackowska uważa, że dawny argument o oszczędzaniu energii nie uzasadnia już tej praktyki, a jej wpływ na sen i zdrowie przemawia za odejściem od przestawiania zegarów.