Giną pod kołami. Skala problemu na polskich drogach zaskoczyła

• Badacze rozpoznali 205 gatunków martwych zwierząt, czyli ok. 55 proc. krajowych kręgowców lądowych.
• Największą skalę problemu widać u płazów, bo na drogach znaleziono przedstawicieli ponad 77 proc. gatunków tej grupy.
• Naukowcy proponują ogólnopolski monitoring, bo dziś większość danych zbierają wolontariusze.

W opublikowanej w "Scientific Reports" analizie zespół prof. Andrzeja Wuczyńskiego z Instytutu Ochrony Przyrody PAN zebrał dane z lat 2000-2022. To pierwsze całościowe podsumowanie śmiertelności ssaków, ptaków, płazów i gadów na polskich drogach, oparte na 19 tys. obserwacji zgłoszonych przez 412 osób.

Badacze korzystali z ogólnopolskiej bazy "Zwierzęta na Drodze". Jedno zgłoszenie mogło obejmować kilka lub nawet kilkaset osobników, dlatego 19 tys. wpisów przełożyło się na prawie 29 tys. martwych zwierząt.

Wykazaliśmy, że wśród ofiar było 55 proc. krajowej fauny lądowej, ale mamy świadomość, że to i tak jest tylko część rzeczywistej śmiertelności - zaznaczył prof. Wuczyński w rozmowie z PAP.

Łącznie naukowcy rozpoznali 205 gatunków. Największy odsetek dotyczył płazów, bo na drogach znaleziono przedstawicieli ponad 77 proc. polskich gatunków tej grupy. W przypadku ssaków i ptaków gniazdujących w Polsce było to po ok. 50 proc. Wśród ofiar znalazły się też żubr, niedźwiedź brunatny, sokół wędrowny, żółw błotny i wąż Eskulapa.

Liczba ofiar nie rosła wprost wraz z liczebnością gatunku. Prof. Wuczyński podał przykład skowronka, najliczniejszego ptaka w Polsce, którego w bazie odnotowano tylko kilkanaście razy. Inaczej było z rudzikiem. Na drodze wojewódzkiej między Chałupami a Kuźnicą jedna kwietniowa kontrola wykazała 110 martwych rudzików, trzy bogatki i trzy strzyżyki.

Wśród ssaków często giną jeże, bo ich obronne zwijanie się w kulkę na jezdni staje się pułapką. Bardzo wysoka jest też śmiertelność płazów podczas wiosennych migracji z marca i kwietniu. Spośród 20 zgłoszeń obejmujących co najmniej 100 martwych zwierząt naraz aż 19 dotyczyło płazów, głównie ropuchy szarej.

Podobny wzór widać u gadów. Zaskrońce stanowiły prawie 80 proc. ofiar w tej grupie, bo wychodzą na rozgrzane szosy i często nieruchomieją przy zagrożeniu. Badacze chcą ogólnopolskiego monitoringu, bo ponad 90 proc. polskich dróg to trasy inne niż krajowe, a one przecinają także obszary chronione. - Nie możemy całej Polski obstawić płotkami i przejściami dla zwierząt, ani też ogrodzić wszystkich dróg - podsumował prof. Wuczyński.