Niedźwiedzie zmieniają dietę. Nowe badanie pokazuje jak

• Naukowcy z IOP PAN i partnerzy przeanalizowali kości niedźwiedzi brunatnych i jeleni z 14 europejskich kolekcji.
• Wyniki wskazują na elastyczną zmianę diety niedźwiedzi w zależności od klimatu i dostępności pokarmu.
• Badacze opisują zjawisko „przeorganizowania troficznego”, które może stabilizować ekosystemy.

Międzynarodowy zespół badaczy, kierowany przez Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie, zestawił dane ekologiczne i paleoekologiczne dotyczące siedmiu gatunków niedźwiedzi. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, wnioski bazują m.in. na analizach izotopowych próbek kości z muzeów i stanowisk paleontologicznych w całej Europie. Autorzy opisują, że elastyczność pokarmowa dużych wszystkożerców wpływa na ich rolę w sieci troficznej i może wzmacniać odporność ekosystemów.

Niedźwiedzie to wszystkożercy o szerokim repertuarze żywieniowym: od owoców i traw, przez owady i ryby, po padlinę. Zespół 18 naukowców z Europy i Kanady wskazuje, że ta plastyczność pomaga im funkcjonować od stref arktycznych po lasy tropikalne.

Wszystkożercy mogą odgrywać dynamiczną i stabilizującą rolę w ekosystemach, gdy warunki środowiskowe się zmieniają. Chociaż występują niemal we wszystkich siedliskach i na wszystkich poziomach sieci pokarmowych, wciąż zaskakująco mało wiemy o tym, jak reagują na zmiany zachodzące w ich ekosystemach - wyjaśnia dr Jörg Albrecht, cytowany w informacji przesłanej PAP.

Badacze łączyli podejścia makroekologiczne i paleoekologiczne, by sprawdzić, jak klimat i dostępność zasobów przesuwają dietę niedźwiedzi. W regionach z krótkim sezonem wegetacyjnym rośnie udział mięsa, natomiast na obszarach zasobnych dominuje pokarm roślinny.

Nasze analizy izotopowe prób kości z późnego plejstocenu i holocenu pokazują również, że europejski niedźwiedź brunatny stopniowo przechodził na dietę roślinną wraz ze wzrostem produkcji pierwotnej i wydłużaniem się okresu wegetacyjnego po ostatnim zlodowaceniu, około 12 000 lat temu - mówi prof. dr Hervé Bocherens, cytowany przez PAP.

Dr hab. Agnieszka Sergiel z IOP PAN podkreśla niskobiałkowy profil diety niedźwiedzi i skromne przystosowania do mięsa. Tłumaczy, że gatunki te łączą role drapieżników, padlinożerców i roślinożerców, a także rozsiewają nasiona. To przekłada się na wpływ na liczebność ofiar, wzrost i rozmieszczenie roślin oraz obieg materii w ekosystemach lądowych i wodnych. Zespół wskazuje, że przesunięcia ról w sieci pokarmowej mogą pełnić funkcję stabilizującą wobec globalnych presji, takich jak zmiana klimatu.

Publikacja w "Nature Communications" akcentuje znaczenie kolekcji muzealnych. Jako próbę kontrolną włączono jelenie szlachetne, typowych roślinożerców, co pozwoliło kalibrować pozycję troficzną niedźwiedzi.

Praca z próbami muzealnymi przypomina pracę detektywa: analizy izotopowe pozwalają zajrzeć w przeszłość i odtworzyć, czym żywiły się te zwierzęta tysiące lat temu, w czasie ostatniej epoki lodowcowej – okresie, gdy świat wyglądał zupełnie inaczej niż dziś - mówi dr hab. Nuria Selva, cytowana przez PAP.

Badacze opisują zaobserwowany proces jako "przeorganizowanie troficzne" i zwracają uwagę, że sposób reagowania wszystkożerców może być wczesnym sygnałem głębokich przekształceń ekosystemów.

Wnioski zespołu pokazują, że duże wszystkożerne ssaki, w tym niedźwiedzie, potrafią szybko zmieniać pozycję w sieci pokarmowej wraz z warunkami środowiska. Według autorów taka plastyczność może pomagać utrzymać stabilność sieci pokarmowych mimo globalnych presji. To istotny sygnał dla ochrony przyrody, która coraz częściej musi uwzględniać dynamikę ról gatunków w ocieplającym się klimacie.

Źródło: PAP