"Pocisk, który może zabić". Kary za niskie. Polacy niemal jednogłośni

Kary dla sprawców śmiertelnych wypadków drogowych są za niskie - uważają Polacy. Tak wynika z badania panelu Ariadna na zlecenie o2.pl.

Aż 56 proc. respondentów stwierdziło, że kary za spowodowanie wypadku śmiertelnego na drodze są zbyt łagodne lub zdecydowanie zbyt łagodne. Zaledwie 4 proc. badanych uważa, że kary są za surowe. 16 proc. z kolei wskazało, że obecnie obowiązujące sankcje są takie, jak powinny być. Reszta nie miała zdania.

Badanie przeprowadzono w dniach 20-24 marca na grupie 1090 pełnoletnich osób.

Przypomnijmy, że za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym grozi w Polsce kara 8 lat pozbawienia wolności. Kara ta może wzrosnąć do nawet 20 lat, jeżeli sprawca wypadku uciekł z miejsca zdarzenia, był nietrzeźwy lub poruszał się pod wpływem innych substancji odurzających.

I właśnie za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym na autostradzie A1 we wrześniu 2023 roku (w zdarzeniu żywcem spłonęła trzyosobowa rodzina) Sebastianowi M. grozi 8 lat pozbawienia wolności. To jedna z najgłośniejszych tego typu spraw w ostatnim czasie, która budzi pytania o to, czy maksymalny wymiar kary w tym przypadku jest proporcjonalny do czynu. Karniści z Uniwersytetu Jagiellońskiego uważają, że Sebastian M. mógłby być sądzony za zabójstwo z zamiarem ewentualnym, za co grozi dożywocie. Właśnie takiej kary domagają się też bliscy ofiar tragedii z A1.

Ekspert, z którym rozmawiał serwis o2.pl, wskazuje na ważny problem związany z karaniem sprawców śmiertelnych wypadków.

W Polsce nie ma przede wszystkim pojęcia zabójstwa drogowego. W związku z tym sądy nie mogą stosować wyższych kar. Mogą zmienić klasyfikację czynu np. na katastrofę w ruchu lądowym albo zabójstwo z zamiarem ewentualnym. Ale przepisy nie są tu precyzyjne, w jaki sposób je stosować. Np. przepisy nie są precyzyjne, ile osób ma uczestniczyć w danym wypadku, żeby wyczerpać znamiona "wielu osób". W myśl obowiązujących przepisów wypadek Sebastiana M., gdzie uczestniczyły w nim dwa auta już tych znamion nie wyczerpują - mówi o2.pl mł. insp. w st. spocz. Wojciech Pasieczny, były policjant, ekspert w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Według doświadczonego policjanta, brak precyzyjnych przepisów sprawia, że "społeczeństwo ma później pretensje np. do sądu" za zbyt niską karę dla sprawcy. Wojciech Pasieczny zaznacza, że nie w wyrokach jest problem.

Co może sąd? Jeżeli za wypadek drogowy ze skutkiem śmiertelnym mamy karę od sześciu miesięcy do ośmiu lat więzienia, nie może zasądzić więcej. Nie jest w stanie zmienić klasyfikacji bez precyzyjnych wytycznych. W Niemczech każde rażące naruszenie przepisów uznawane jest za zabójstwo drogowe. Tak też należałoby podchodzić do tego w Polsce. Idąc z maczetą przez tłum, trzeba liczyć się z tym, że mogę kogoś zabić. I wtedy kara jest wyższa niż za wypadek drogowy. Jeżeli ktoś jedzie 200 czy 300 km/h, to powinien się liczyć, że prowadzi pocisk, który może kogoś zabić - wskazuje ekspert z zakresu bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Pasieczny uważa, że kłopotem są też kwestie nieuchronności kary. Wskazuje, że polscy kierowcy "robią wszystko, aby ominąć dany przepis".

Proszę zwrócić uwagę, jaki hejt wylał się, gdy zwiększono liczbę odcinkowych pomiarów prędkości. "Państwo fiskalne zabiera pieniądze". Człowieku, jedź zgodnie z przepisami, a nie będzie ci państwo zabierać pieniędzy z kieszeni - zaznacza ekspert.

Chociaż badani chcą zwiększenia kar za zabicie człowieka na drodze, jednocześnie nie mają świadomości, jaka kara grozi za spowodowanie wypadku śmiertelnego w Polsce. Taką wiedzę zadeklarowało zaledwie 30 proc. badanych. Z kolei 70 proc. osób albo słabo orientuje się w temacie, albo nie ma na ten temat żadnej wiedzy.

Dlaczego Polacy nie wiedzą, jakie są konsekwencje spowodowania wypadku śmiertelnego na drodze?

Ludzie nie wiedzą, bo myślą, że to ich nie dotyczy. Pana może dotknąć taki wypadek, kogoś znajomego, ale absolutnie nie mnie. Ludzie nie dopuszczają do siebie takiej myśli, stąd brak zainteresowania - mówi w rozmowie z o2.pl mł. insp. w st. spocz. Wojciech Pasieczny, były policjant, ekspert w zakresie bezpieczeństwa w ruchu drogowym.

Doświadczony biegły sądowy uważa, że temat kar za spowodowanie wypadku ze skutkiem śmiertelnym powinien być poruszany na kursach prawa jazdy.

Nacisk kładzie się na pytania dot. kar administracyjnych np. co grozi za jazdę po zatrzymaniu prawa jazdy, kiedy itd. Za to świadomość spraw istotnych jest zerowa. Ludzie nie zdają sobie sprawy, że mogą za zabicie człowieka na drodze trafić do więzienia na osiem, a nawet 20 lat, jeżeli wsiadają za kółko w stanie nietrzeźwości - dodaje ekspert w rozmowie z o2.pl.

Czy brak świadomości kary, która grozi za spowodowanie wypadku śmiertelnego na drodze, sprawia, że na polskie drogi wyjeżdżają osoby pokroju Sebastiana M.?

Ja uważam, że nie, bo każdy twierdzi, że "jego to nie dotyczy". To dlatego szaleńczo przekraczają prędkość czy łamią inne przepisy. Każdy zdaje sobie sprawę, że za zabójstwo grozi kara dożywotniego więzienia, a mimo to każdego roku mamy kilkaset takich przestępstw w Polsce. Co z tego, że wiedzą, jak i tak część osób dopuszcza się morderstw? - tłumaczy Wojciech Pasieczny.

Marcin Lewicki, dziennikarz o2.pl