Przełom w teorii względności. Polak rozwiązał problem sprzed 120 lat
Profesor Maciej Dunajski – matematyk i fizyk teoretyczny z Uniwersytetu Cambridge – dokonał przełomowego odkrycia, rozwiązując jedno z najstarszych otwartych zagadnień geometrii: problem metrykowalności w zakrzywionych przestrzeniach. To wyzwanie, z którym matematycy mierzyli się od przeszło wieku, ma fundamentalne znaczenie dla rozumienia struktury czasoprzestrzeni.
Jak informuje twojapolonia.tvp.pl, badania profesora Dunajskiego koncentrują się na tzw. strukturach projektywnych, które opisują, jak w zakrzywionej przestrzeni poruszają się obiekty podążające najkrótszymi możliwymi ścieżkami – geodezyjnymi.
Kluczowym pytaniem jest to, czy te ścieżki można opisać przy pomocy metryki, czyli ogólnego sposobu "mierzenia odległości" w danej przestrzeni. W fizyce – zwłaszcza w ogólnej teorii względności – metryka nie jest tylko narzędziem matematycznym. To ona definiuje grawitację, a więc i losy materii oraz światła w kosmosie.
Niesamowite odkrycie. Nietypowe cmentarzysko obok Inowrocławia
Znaczenie dla badań nad czarnymi dziurami
Zastosowania odkrycia Dunajskiego są konkretne i dalekosiężne. Dokładniejsze kryteria metrykowalności pozwalają lepiej klasyfikować rozwiązania równań Einsteina, które opisują zjawiska takie jak horyzonty zdarzeń czy fale grawitacyjne. Umożliwiają również tworzenie nowych modeli przestrzeni o kontrolowanej krzywiźnie, co z kolei przekłada się na dokładniejsze symulacje zachowania się światła i cząstek w pobliżu czarnych dziur.
Jak podkreśla twojapolonia.tvp.pl, odkrycie to łączy elegancką matematykę z obserwacyjną astrofizyką – dziedziną, w której precyzja obliczeń jest kluczowa dla interpretowania danych z radioteleskopów i detektorów fal grawitacyjnych.
Uczeń Hawkinga, współpracownik Penrose’a
Prof. Maciej Dunajski jest nie tylko wybitnym badaczem, ale także uczniem samego Stephena Hawkinga i doktorem matematyki pod opieką Rogera Penrose’a – laureata Nagrody Nobla z 2020 roku. Obecnie pracuje w renomowanym ośrodku DAMTP (Department of Applied Mathematics and Theoretical Physics) na Uniwersytecie Cambridge, a także pełni funkcję tutora akademickiego w Clare College. Jak przypomina twojapolonia.tvp.pl, wykładał również na uczelniach takich jak Princeton, Harvard czy Berkeley.
Matematyka, która opisuje Wszechświat
W swoim dorobku naukowym profesor Dunajski łączy techniki geometrii różniczkowej, twistorowej oraz układów całkowalnych – potężnych narzędzi w analizie równań pola grawitacyjnego. Jest również autorem cenionej na całym świecie monografii "Solitons, Instantons and Twistors", która prezentuje, jak matematyczne struktury mogą prowadzić do dokładnych rozwiązań w fizyce teoretycznej.
Oprócz działalności badawczej, naukowiec angażuje się również w popularyzację wiedzy. Jak podaje twojapolonia.tvp.pl, profesor często podkreśla, że geometria zakrzywionych przestrzeni to nie abstrakcja, lecz konieczność – język, bez którego nie da się opisać prawdziwej natury Wszechświata.
