Wybory parlamentarne w Izraelu. Arabscy wyborcy mogą przesądzić o wyniku

Dla wielu palestyńskich obywateli Izraela tegoroczne głosowanie ma wyjątkowe znaczenie. 55-letni Said Kabet, który przez całe życie nie uczestniczył w wyborach, tym razem zamierza oddać głos.

Nieoddanie głosu jedynie wzmocniłoby (Itamara) Ben Gwira i (Becalela) Smotricza – powiedział agencji AFP, wskazując na dwóch skrajnie nacjonalistycznych ministrów w rządzie Netanjahu.

Jak przypomina PAP, Bezalel Smotricz zapowiedział w sierpniu plan "judaizacji" Galilei i Negewu. To regiony zamieszkane przez liczną społeczność arabską. Plan zakłada osiedlenie w tych regionach miliona dodatkowych Żydów oraz ograniczenie rozbudowy arabskich miejscowości.

Izraelscy Arabowie mają takie same prawa obywatelskie jak żydowscy mieszkańcy kraju, jednak od lat mierzą się z dyskryminacją i nierównościami społecznymi. Jednym z najpoważniejszych problemów pozostaje przestępczość. Według izraelskiej organizacji praw człowieka Inicjatywa Abrahama wskaźnik zabójstw wśród arabskich obywateli jest ponad 22 razy wyższy niż w społeczności żydowskiej.

Organizacje społeczne oskarżają policję o brak skutecznych działań. Służby odpowiadają, że utrudnieniem jest niewystarczająca współpraca z lokalnymi społecznościami.

Po ataku Hamasu z 7 października 2023 r. zwiększyły się także ograniczenia dotyczące swobody wypowiedzi. Jak podaje izraelska organizacja prawnicza Adalah, policja rozbijała demonstracje antywojenne, ograniczała prezentowanie palestyńskich flag i zatrzymała setki osób za wpisy w serwisach społecznościowych.

W wyborach startują dwie listy reprezentujące arabskich wyborców: konserwatywna obyczajowo Raam, która dopuszcza współpracę z partiami żydowskimi, oraz Zjednoczona Lista, skupiająca trzy ugrupowania o bardziej lewicowym i propalestyńskim profilu. Według sondaży mogą zdobyć odpowiednio pięć i osiem mandatów w 120-osobowym Knesecie.

Badania opinii publicznej dają zarówno opozycji kierowanej przez emerytowanego generała Gadiego Ajzenkota, jak i prawicowo-religijnej koalicji związanej z Netanjahu około 50 miejsc w Knesecie. Do utworzenia większościowego rządu potrzeba co najmniej 61 mandatów. Jak podkreśla PAP, poparcie arabskich posłów mogłoby umożliwić opozycji przejęcie władzy.

Duże znaczenie może mieć Raam. Jej lider Mansur Abbas w 2021 r. przełamał wieloletnie polityczne tabu i wprowadził arabską partię do izraelskiej koalicji rządowej. W obecnych wyborach drugie miejsce na liście ugrupowania zajmuje Żyd Joaw Segalowicz, wcześniej szef wydziału policji określanego jako "izraelskie FBI".

Strategia Abbasa spotyka się z krytyką części arabskiej społeczności. Jej przedstawiciele zarzucają mu, że względy polityczne stawia ponad sprawą palestyńską. Zjednoczona Lista prezentuje bardziej zdecydowane stanowisko i nie zabiega o wejście do rządu. Jej liderzy deklarują jednak możliwość udzielania zewnętrznego poparcia gabinetowi, który odsunąłby Netanjahu od władzy.

Współpracy sprzeciwiają się żydowskie partie. Zarówno Netanjahu, jak i Ajzenkot wykluczają koalicję z ugrupowaniami arabskimi. Po wyborach deklaracje mogą jednak ustąpić kalkulacji politycznej, jeśli bez arabskich mandatów nie uda się zgromadzić większości.

Netanjahu uczynił możliwość współpracy opozycji z partiami arabskimi jednym z głównych tematów kampanii. Na plakacie wyborczym pokazano premiera naprzeciwko polityków opozycji, z Abbasem umieszczonym pośrodku. Towarzyszy temu hasło "Prawica albo Palestyna" (hebr. "Jamin o Falastin"), sugerujące, że zwycięstwo opozycji oznaczałoby uzależnienie rządu od arabskich polityków.

Palestyńczycy stanowią niemal 22 proc. mieszkańców Izraela. Większość tej społeczności to potomkowie Arabów, którzy po wojnie z 1948 r. pozostali na terenach nowo powstałego państwa żydowskiego i otrzymali izraelskie obywatelstwo. Palestyńczycy z okupowanego Zachodniego Brzegu i Strefy Gazy nie mają izraelskiego obywatelstwa ani prawa głosu w wyborach do Knesetu.