Zginęli za wolność. Mija 81 lat od wybuchu Powstania Warszawskiego

• Powstanie Warszawskie trwało 63 dni.
• Zginęło 180 tys. cywilów i 18 tys. powstańców.
• Miasto zostało zniszczone na rozkaz Hitlera.

Powstanie Warszawskie, które rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku, miało być krótką i zdecydowaną akcją zbrojną. Dowództwo Armii Krajowej liczyło na szybkie zwycięstwo nad wycofującymi się Niemcami, jednak rzeczywistość okazała się brutalna. Zryw, planowany na kilka dni, przerodził się w trwającą 63 dni krwawą walkę, która pochłonęła życie około 180 tys. cywilów i 18 tys. powstańców. Na rozkaz Adolfa Hitlera Warszawa została niemal całkowicie zrównana z ziemią.

Plan powstania zakładał, że niemieckie siły, osłabione po ofensywie sowieckiej w ramach Operacji Bagration, nie będą w stanie stawić skutecznego oporu. Dowództwo AK liczyło również na rychłe nadejście Armii Czerwonej oraz pomoc aliantów zachodnich. Jednak brak wsparcia z zewnątrz i przewaga niemieckich wojsk doprowadziły do tragicznego fiaska.

Decyzja o rozpoczęciu powstania miała również wymiar polityczny — dowództwo podziemia chciało zamanifestować obecność legalnej władzy polskiej na terenach wyzwalanych spod okupacji i wzmocnić pozycję rządu na emigracji. Niestety, niezrealizowane nadzieje i przewaga militarna Niemców przesądziły o losie powstania.

Podczas walk zginęli wybitni przedstawiciele pokolenia Kolumbów, m.in. poeci Krzysztof Kamil Baczyński i Tadeusz Gajcy. Miasto stało się miejscem masowych egzekucji ludności cywilnej, a niemieckie oddziały metodycznie niszczyły jego zabudowę. Heinrich Himmler wydał rozkaz całkowitego zniszczenia Warszawy.

Akt kapitulacji podpisano 2 października 1944 roku. Żołnierzom Armii Krajowej zagwarantowano traktowanie zgodnie z konwencją genewską, jednak wielu warszawiaków trafiło na przymusowe roboty lub do obozów koncentracyjnych. Opustoszałe miasto leżało w ruinach.

1 sierpnia o godzinie 17:00, w całej Polsce zawyją syreny alarmowe – symboliczny hołd dla uczestników Powstania Warszawskiego w 81. rocznicę jego wybuchu.