Znalezisko w polu. Należało do więźnia KL Stutthof. Wyrył słowa i datę

• Artefakt znaleziono na polach położonych kilka kilometrów od dawnego KL Stutthof.
• Na przedmiocie widnieją dane Aarne Kovala, miasto Oulu oraz data rozpoczęcia ewakuacji obozu.
• Rurka trafiła do zbiorów Muzeum Stutthof w Sztutowie.

Poszukiwania prowadzili pod koniec sierpnia członkowie Pomorskiego Towarzystwa Prospekcji Historycznej In Terra, wspierani przez Stowarzyszenie Poszukiwawczo-Historyczne Gulden. Przedmiot leżał w tak zwanym obozowym śmietniku.

Początkowo przypominał wiele innych porzuconych metalowych elementów. Dopiero po dokładniejszym przyjrzeniu się badacze dostrzegli wycięte napisy. Znalezisko przekazano już do Muzeum Stutthof.

Obiekt ma ok. 20 cm wysokości i 3,5 cm średnicy. Wykonano go prawdopodobnie z posrebrzanego mosiądzu, a jego przeznaczenie wciąż nie jest pewne. Ze względu na kształt poszukiwacze roboczo nazwali go świecznikiem. Napisy powstały przy użyciu prostego, ostrego narzędzia, być może fragmentu widelca.

Na początku w ogóle nie zwróciliśmy na ten przedmiot uwagi, bo wyglądał jak dziesiątki innych porzuconych rzeczy. Nagle wyskoczyły nam napisy – powiedział PAP kom. Bartłomiej Góra z pomorskiej policji, prezes stowarzyszenia Gulden.

Do odczytania inskrypcji wykorzystano makrofotografie wykonane przez nadkom. Przemysława Andrearczyka z Komendy Wojewódzkiej Policji w Gdańsku. Zdjęcia ujawniły imię i nazwisko, nazwę fińskiego miasta Oulu oraz słowo Finland. Widoczna jest także data 25 stycznia 1945 r., czyli dzień rozpoczęcia ewakuacji obozu i marszu śmierci.

Badacze ustalili, że Kovala trafił do Stutthof jako 16-letni marynarz. Jego statek handlowy przejęła Kriegsmarine. Mężczyzna przeżył pobyt w obozie, a później wyemigrował do Kanady. W internecie poszukiwacze odnaleźli jego córkę Liise Kovala, autorkę książki wspomnieniowej, oraz wdowę po zmarłym w 2018 r. więźniu.

Początkowo rodzina w Kanadzie podchodziła do sprawy z pewnym dystansem i asekuracją, ale po przesłaniu zdjęć artefaktu i weryfikacji naszego stowarzyszenia wywiązała się niezwykle poruszająca relacja – powiedział PAP Michał Rutkowski z In Terra. Z poszukiwaczami skontaktowała się również żona Kovala, która nadal pielęgnuje pamięć o mężu.

Data związana z ewakuacją została wyryta na rurce dwukrotnie, pod różnymi kątami. Według Rutkowskiego może to wskazywać, że więzień wiedział o nadchodzących wydarzeniach i chciał pozostawić po sobie trwały ślad. Przedmiot mógł zostać w baraku, a później trafić wraz z odpadami na obozowe wysypisko. Stamtąd przetrwał do czasu współczesnych poszukiwań.