Czym się różni ketchup od musztardy pod względem zdrowotnym? Mało znane fakty

Ketchup oraz musztardę traktuje się jak mało znaczące dodatki, które poprawiają jedynie smak jedzenia. Jednak ich składy nie pasują już do siebie tak bardzo jak ich zastosowanie kulinarne. Różnice nie kończą się na kaloriach i na ilości cukru. Warto przyjrzeć się temu bliżej, bo wtedy wybór między nimi będzie opierał się na konkretnych danych.

Ketchup oraz musztarda to produkty, które różnią się już na poziomie podstawowych składników, czyli tego, z czego powstają. Ketchup produkuje się z koncentratu pomidorowego lub przecieru, do którego dodaje się cukier, sól oraz ocet. Często pojawiają się też przyprawy oraz zagęstniki, które wpływają na konsystencję. W 100 g ketchupu może znajdować się nawet 20-25 g cukru, więc jest to ilość zbliżona do tej w napojach słodzonych. Musztarda powstaje głównie z nasion gorczycy, czyli drobnych ziaren zawierających naturalne związki siarkowe, oraz z wody, octu i przypraw. W wielu wariantach nie dodaje się cukru albo jego ilość jest minimalna, często poniżej 5 g na 100 g produktu. Jak widać, już pierwsza analiza składu mówi sama za siebie o tym, jak oba dodatki zachowują się w diecie i jak często warto po nie sięgać.

Wbrew pierwszym przypuszczeniom, największa różnica między ketchupem a musztardą nie dotyczy smaku, lecz tego, skąd ten smak się wziął. Ketchup dostarcza zwykle około 100-120 kcal w 100 g, natomiast musztarda często oscyluje w granicach 60-80 kcal, choć zależy to od rodzaju. Najważniejsze jest jednak to, jak organizm się czuje po ich zjedzeniu. Ketchup zawiera łatwo przyswajalne cukry, więc po jego spożyciu poziom glukozy we krwi może mocno wzrosnąć. Tradycyjna musztarda nie daje takiego efektu, ponieważ zawiera znacznie mniej cukru niż ketchup. Przekłada się to na bardziej stabilną reakcję organizmu oraz mniejsze wahania energii po posiłku. Jeśli ktoś ma problemy związane z cukrem, to musztarda może okazać się znacznie lepsza.

Przy częstym sięganiu po ketchup oraz musztardę ważna jest ilość soli oraz obecność dodatków produkcyjnych, czyli składników poprawiających trwałość, smak oraz wygląd. W obu produktach sól może sięgać około 1,5-3 g na 100 g, więc przy większych porcjach łatwo przekroczyć dzienne zalecenia, które wynoszą około 5 g soli. W ketchupie częściej pojawiają się zagęstniki, takie jak skrobia modyfikowana, natomiast w musztardzie skład jest zwykle prostszy, choć też zdarzają się dodatki cukru, aromatów oraz stabilizatorów. Zawsze warto czytać etykiety i wybierać produkty z krótszym składem, bez zbędnych dodatków. Najlepiej to ocenić na tle innych produktów tej samej kategorii. Jeśli ktoś zjada tego typu produkty okazjonalnie, może podchodzić do nich z przymrużeniem oka, lecz gdy pojawiają się one codziennie, warto trochę bardziej zaangażować się podczas wyboru.

Wpływ ketchupu oraz musztardy na organizm nie ogranicza się do kalorii. Ketchup zawiera głównie przetworzone pomidory oraz dodatek cukru, więc jego spożycie może wiązać się z szybszym wzrostem poziomu glukozy we krwi, czyli ze wzrostem podstawowego cukru krążącego w organizmie. Taka reakcja jest odczuwana jak krótkotrwały przypływ energii, po którym pojawia się szybszy powrót apetytu, tym bardziej przy jedzeniu "w kartkę". Musztarda działa inaczej, ponieważ jej smak wynika z gorczycy zawierającej związki siarkowe, czyli naturalne substancje nadające ostrość. U wielu osób konkretny, ostry smak powoduje, że musztardy używa się mniej, a posiłek mimo tego wydaje się bardziej intensywny. Taki efekt może ograniczać ilość jedzenia, choć nie u każdego jest odczuwalny w ten sam sposób. Tak naprawdę o sumie spożytych kalorii decydują również mniej istotne dodatki, więc do wszystkiego, co zjadamy na co dzień, należy podchodzić z takim samym szacunkiem energetycznym.

To, który dodatek wypada lepiej, zależy głównie od sytuacji oraz całego posiłku, a nie od jednego prostego wyboru. Musztarda odnajduje się częściej przy codziennym jedzeniu, ponieważ już niewielka ilość wystarcza, aby solidnie wpłynąć na smak potrawy, więc tym samym łatwiej przykontrolować porcję. Dobrze pasuje do dań bardziej tłustych, takich jak mięso lub sery, ponieważ kwaśny i ostry smak przełamuje ich ciężkość i powoduje, że posiłek wydaje się mniej obciążający. Ketchup lepiej zostawić na dodatek okazjonalny, szczególnie w daniach już zawierających węglowodany, takich jak frytki lub pieczywo. W takim zestawieniu jego słodki smak zwiększa chęć na kolejne porcje, więc łatwo nie zauważyć, jak rośnie ilość jedzenia. Na szczęście na rynku jest coraz więcej ketchupów light, które mają ograniczoną ilość cukru i nie odbiegają przetworzeniem od oryginalnych wersji.

Najmocniejszą stroną zdrowotną musztardy jest gorczyca, czyli nasiona zawierające glukozynolany. To z nich powstają związki odpowiadające za charakterystyczną ostrość, a część badań łączy je z działaniem przeciwutleniającym i przeciwzapalnym, choć tak naprawdę najwięcej zależy od składu i jakości produktu oraz ilości, jaką faktycznie się zjada. Ketchup wyróżnia się natomiast obecnością likopenu, czyli czerwonego barwnika pomidorów z potężnym działaniem antyoksydacyjnym. Co ważne, w przetworach pomidorowych likopen jest znacznie lepiej przyswajalny niż w surowych pomidorach, dlatego nawet ketchup mocno na tym skorzystał.

Przy zakupie warto skupić się na kilku konkretnych elementach, które wpływają na jakość produktu. Najprościej zacząć od listy składników, która powinna być możliwie krótka i czytelna. Im wyżej na liście znajduje się cukier, tym więcej jest go w produkcie, więc dobrze wybierać warianty, w których nie zajmuje pierwszych miejsc. W przypadku ketchupu warto zwrócić uwagę na procent pomidorów, ponieważ im jest wyższy, tym mniej miejsca zostaje na inne dodatki. Przy musztardzie znaczenie ma zawartość gorczycy, czyli nasion będących jej podstawą, ponieważ to one odpowiadają za smak oraz charakter produktu. Dobrze też sprawdzić ilość soli na 100 g, ponieważ różnice między produktami mogą być naprawdę duże. W przypadku musztardy można się "naciąć" na propozycje smakowe, w których procent cukru jest większy niż w ketchupie. Natomiast w przypadku ketchupu istnieją propozycje, które mają nawet o 70% mniej kalorii, ze względu na zredukowany cukier. Jak to się mówi, "wszystko jest dla ludzi", a skoro wszystko, to również etykieta, więc warto ją zawsze sprawdzać.

Ketchup oraz musztarda to tylko na ogół mało znaczące dodatki, ale ich wybór nie jest już obojętny dla zdrowia. Różnią się składem i działaniem, ale również w obrębie swoich kategorii, dlatego warto analizować skład i porównywać go z innymi propozycjami na półce. Z punktu widzenia wartości odżywczej dobrej jakości musztarda ma więcej do zaoferowania dla zdrowia, lecz to nie oznacza, że z ketchupu należy zrezygnować, ponieważ również ma swoje plusy takie jak likopen.