Antarktyda w krytycznym punkcie. "Katastrofalne konsekwencje"

• Badanie w "Nature" opisuje gwałtowne procesy w Lądolodzie Antarktydy Zachodniej i Oceanie Południowym.
• Całkowite załamanie tej części lądolodu mogłoby podnieść poziom mórz o ponad trzy metry.
• Autorzy wzywają do szybkiej redukcji emisji i utrzymania ocieplenia blisko 1,5 st. C.

Antarktyda przechodzi przemiany, które – jak podkreślają autorzy publikacji w "Nature" – mogą eskalować i wymknąć się spod kontroli. Zmiany w lądolodach, lodzie morskim i cyrkulacji Oceanu Południowego łączą się w łańcuch zjawisk o globalnym zasięgu. Jak podaje Polska Agencja Prasowa, naukowcy wiążą tempo tych procesów z rosnącym stężeniem dwutlenku węgla w atmosferze.

Najbardziej niepokojąca jest dynamika Lądolodu Antarktydy Zachodniej. Autorzy ostrzegają, że jego całkowite załamanie mogłoby przełożyć się na podniesienie poziomu oceanów o ponad trzy metry, co dla wielu metropolii i społeczności przybrzeżnych oznaczałoby realne zagrożenie. Wskazują przy tym, że kluczowy czynnik to postępujące ocieplenie napędzane emisjami gazów cieplarnianych.

Badacze notują jednocześnie szybkie kurczenie się pokrywy lodu morskiego. Utrata tarczy lodowej wystawia lodowce szelfowe na silniejsze działanie fal, a odsłonięty ocean pochłania więcej energii słonecznej, co dodatkowo podbija temperatury. Mechanizm ten tworzy pętlę sprzężeń wzmacniających ocieplenie w regionie.

Jedynym sposobem na uniknięcie dalszych zmian i ich globalnych konsekwencji jest jak najszybsze ograniczenie emisji gazów cieplarnianych oraz utrzymanie wzrostu temperatury możliwie blisko 1,5 stopnia C - zaznaczyła dr Abram, cytowana przez PAP.

W publikacji zwrócono uwagę na osłabienie cyrkulacji wód wokół kontynentu. Słabsza wymiana prowadzi do spadku składników odżywczych przy powierzchni, co uderza w podstawę łańcucha pokarmowego. Autorzy przypominają, że ocieplenie i zakwaszanie oceanów negatywnie wpływa na fitoplankton, a skutki kaskadowo dotykają kryla, foki i ptaki morskie.

Jednym z najbardziej obrazowych wskaźników zmian są kolonie pingwinów cesarskich. Naukowcy opisują utratę całych lęgów z powodu przedwczesnego topnienia lodu morskiego. Konsekwencje rozlewają się poza Antarktydę, bo zakłócony Ocean Południowy gorzej pochłania dwutlenek węgla, co może nasilać globalne ocieplenie.

Autorka badania dr Nerilie Abram z Australian National University wskazuje na długofalowe skutki obecnego trendu. - Miałoby to katastrofalne konsekwencje dla kolejnych pokoleń — powiedziała. Wskazała też, że niekorzystne procesy są już widoczne w lodzie, oceanach i ekosystemach, a każdy ułamek stopnia globalnego ocieplenia je wzmacnia. Współautor, prof. Matthew England z University of New South Wales, podkreśla regionalny i globalny wymiar zagrożeń.

Podniesienie poziomu mórz zagrozi nadmorskim społecznościom, a ocieplenie i odtlenienie Oceanu Południowego ograniczy jego zdolność do pochłaniania dwutlenku węgla. To z kolei przełoży się na jeszcze silniejsze ocieplenie w regionie i na całym świecie - ostrzegł.