Gala European Inventor Awards 2026 (EIA) odbyła się w czwartek w stolicy Niemiec. Nagrody przyznaje Europejski Urząd Patentowy (EPO), a wyróżnienia trafiają do naukowców i inżynierów, których wynalazki "pomagają rozwijać technologię i znacząco polepszają jakość życia".
Nagrody dla wynalazców rozdane. Szczepionka za 2 dolary
W kategorii "Badania naukowe" zwyciężył Sir Adrian Hill, irlandzko-brytyjski wakcynolog i genetyk, kierujący Instytutem Jennera na Uniwersytecie Oksfordzkim. Jury EIA doceniło jego wkład w opracowanie bardzo skutecznej szczepionki przeciwko malarii.
Szczepionka R21 została zalecona przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) do powszechnego stosowania. Według WHO w 2024 r. na świecie odnotowano ok. 282 mln przypadków malarii oraz 610 tys. zgonów, a ok. trzy czwarte wszystkich zgonów w regionie afrykańskim stanowiły dzieci poniżej 5. r.ż.
Jestem optymistą w kwestii całkowitego zlikwidowania malarii. Mamy teraz do tego potężne narzędzie: szczepionki - podkreślił w rozmowie z PAP laureat EIA.
Odbierając statuetkę, laureat zwrócił też uwagę na koszt szczepionki. Jak przekazał, R21 jest produkowana masowo w Indiach, a jedna dawka ma kosztować 2-3 dolary.
W kategorii "Małe i średnie przedsiębiorstwa" nagrodę otrzymał dr Franck Zal z Francji. Badacz opracował uniwersalny nośnik tlenu pozyskany z hemoglobiny robaków morskich, przeznaczony do ochrony narządów i tkanek w trakcie przygotowania do przeszczepu.
Według Europejskiej Dyrekcji ds. Jakości Leków i Opieki Zdrowotnej (EDQM) pod koniec 2024 r. w państwach członkowskich Rady Europy na przeszczep narządów czekało ponad 90 tys. osób. Jednym z kluczowych problemów pozostaje utrzymanie narządów poza organizmem, bo niedotlenienie podczas transportu i przechowywania może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń.
Jestem biologiem morskim i pomysł na to rozwiązanie narodził się oczywiście na plaży, kiedy obserwowałem robaki żyjące na granicy między strefami przypływów i odpływów, z tlenem i bez - opowiadał PAP dr Zal.
Warto wspomnieć, że badacz ma polskie korzenie: jego dziadek pochodził z Krakowa.
Lewitujące pociągi wynalazcy z Polski
W gronie finalistów kategorii "Małe i średnie przedsiębiorstwa" znalazł się także Polak Przemek Ben Pączek. Jego projekt MagRail ma, według zapowiedzi twórcy, umożliwić ruch lewitujących pociągów z napędem magnetycznym po już istniejących, zmodernizowanych torach.
Wynalazca mówił PAP, że w perspektywie ok. dekady takie pociągi mogłyby poruszać się z prędkością do 550 km/h, bez lokomotywy i maszynisty. W jego ocenie w przyszłości miałyby przewozić nie tylko towary, ale również pasażerów.
Myślę, że to się wydarzy po 2035 r., ale na pewno nie w Polsce i raczej nie w Europie. Sądzę, że Bliski Wschód czy Indie są bardzo prawdopodobne - ocenił.
Polski akcent w jury
W jury EIA, złożonym z byłych finalistów i laureatów konkursu, zasiada Marta Karczewicz, polska matematyczka nominowana w 2019 r. w kategorii "Osiągnięcie życia".
Jak przypomina PAP, w 2024 r. nagrodę EIA w kategorii "Małe i średnie przedsiębiorstwa" oraz Nagrodę Publiczności zdobyła Olga Malinkiewicz, twórczyni technologii produkcji perowskitowych ogniw słonecznych.
Europejski Urząd Patentowy należy do największych instytucji publicznych w Europie i umożliwia wynalazcom ochronę patentową w 46 krajach.
Ukończyłam dziennikarstwo i komunikację społeczną na Uniwersytecie Papieskim im. Jana Pawła II oraz stosunki międzynarodowe na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jestem częścią redakcji o2.pl od 2023 r. Wcześniej pracowałam m.in. jako redaktorka, copywriterka i autorka tekstów na blogi. Interesuje mnie głównie tematyka społeczna oraz true crime. Prywatnie jestem wielbicielką podróży, muzyki, literatury faktu i zwierząt. Jeśli masz temat, który warto poruszyć, napisz: Aneta.Polak@grupawp.pl.
