Naukowcy alarmują. Populacje wilków w Europie wciąż zbyt małe
Międzynarodowy zespół badaczy, w skład którego wchodzą m.in. naukowcy z Uniwersytetów Warszawskiego i Gdańskiego, wykazał, że większość europejskich populacji wilków nie spełnia kryteriów Konwencji o różnorodności biologicznej. Mimo wzrostu liczebności, drapieżniki te nadal wymagają ścisłej ochrony.
Naukowcy alarmują. Populacja wilków wciąż zbyt mała.
Konwencja o różnorodności biologicznej to międzynarodowe porozumienie ustanowione podczas Szczytu Ziemi w Rio de Janeiro w 1992 roku, mające na celu globalną ochronę przyrody. W życie weszła w 1993 roku, a Polska ratyfikowała ją trzy lata później. W grudniu 2022 roku strony Konwencji na konferencji ONZ przyjęły Globalne Ramy Różnorodności Biologicznej, które mają zatrzymać negatywne procesy związane z niszczeniem dzikiej przyrody. Wprowadzono szereg wskaźników pozwalających na ocenę realizacji celów, w tym efektywną wielkość populacji.
Efektywna wielkość populacji odzwierciedla potencjał ewolucyjny gatunku oraz ryzyko chowu wsobnego. W uproszczeniu oznacza liczbę osobników przekazujących swój materiał genetyczny kolejnym pokoleniom. U wilków nie każdy dorosły osobnik bierze udział w rozrodzie, a sukces reprodukcyjny jest zmienny, dlatego efektywna wielkość populacji jest zwykle o rząd wielkości mniejsza od całkowitej liczebności. Kryteria Globalnych Ram Różnorodności Biologicznej zakładają, że efektywna wielkość populacji gatunku powinna przekraczać 500 osobników.
Naukowcy z Belgii, Niemiec, Portugalii i Polski, w tym badacze z Uniwersytetów Warszawskiego i Gdańskiego, przeprowadzili analizy genetyczne europejskich populacji wilka. Ich wyniki, opublikowane w czasopiśmie "Evolutionary Applications", wskazują, że dla połowy subpopulacji na kontynencie kryterium efektywnej wielkości populacji nie zostało spełnione. W populacji środkowoeuropejskiej, obejmującej m.in. Niemcy i zachodnią Polskę, efektywną wielkość populacji oszacowano na około 230 osobników. W populacji iberyjskiej (Hiszpania i Portugalia) wynosi ona około 300, a w skandynawskiej zaledwie 55 osobników.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Koszmarna powódź w Hiszpanii. Skala zniszczeń w Walencji poraża
Badacze sugerują, że liczba grup rodzinnych może być dobrym przybliżeniem efektywnej wielkości populacji wilka, dlatego monitoring powinien opierać się na tym wskaźniku. - W wilczych grupach rodzinnych, które w Polsce mogą liczyć zimą od kilku do kilkunastu osobników, rozmnaża się tylko jedna para wilków. Pozostali członkowie grupy, to zwykle potomstwo pary rodzicielskiej z obecnego i poprzedniego sezonu – wyjaśniła dr hab. Sabina Pierużek-Nowak, prof. UW, prezeska Stowarzyszenia dla Natury "Wilk".
Zagrożenia dla ochrony wilka w Europie
Naukowcy podkreślają, że spełnienie kryteriów Konwencji będzie trudne w przypadku zmiany statusu ochronnego wilka. Zmiany te mogą sprawić, że w wielu krajach będzie można polować na wilki, co odbije się negatywnie na populacji tych zwierząt.
Szczególnie niebezpieczne może być przeniesienie wilka w ramach Konwencji Berneńskiej z załącznika II obejmującego gatunki chronione do załącznika III wymieniającego gatunki chronione, których populacje mogą być regulowane. Otwiera to bowiem pole do zmiany statusu wilka w Dyrektywie Siedliskowej Unii Europejskiej i w konsekwencji może doprowadzić do przywrócenia polowań na wilki w wielu krajach – skomentował dr hab. inż. Robert Mysłajek, prof. UW, wiceprezes Stowarzyszenia dla Natury "Wilk", cytowany przez PAP.
Badania były współfinansowane przez Narodowe Centrum Nauki w ramach grantu OPUS "Od mieszkańca lasu do lokatora przedmieść – wilcze adaptacje do krajobrazów zdominowanych przez ludzi", kierowanego przez dr hab. Sabinę Pierużek-Nowak, prof. UW.
