IPN zwołał konferencję. Kontrowersyjny pomnik ma zniknąć

Monument powstał w 1954 roku jako Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej. Miał symbolizować "wdzięczność dla czerwonoarmistów za wyzwolenie Polski spod okupacji III Rzeszy". Twórcą pomnika był Xawery Dunikowski.

Czytaj także: W Rosji trwa antypolska kampania. Pomnik zniknął z cmentarza

O zdemontowanie "Szubienic" (jak o charakterystycznej budowli mówią mieszkańcy) apelują od lat organizacje kombatanckie czy Rodziny Katyńskie. Dotychczas w tej sprawie nie padały jednak żadne konkrety.

Od czasu rosyjskiej agresji, władze samorządowe i rząd zaczęły zabierać się za usuwanie pomników ku pamięci Armii Czerwonej. Wiele z nich już zniknęło z przestrzeni publicznej. Być może podobny los spotka "szubienice". Tak przynajmniej uważa szef IPN, Karol Nawrocki.

Czytaj także: Iran czuje się oszukany przez Rosję. Dyplomaci "zawstydzeni"

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej podkreślił na konferencji prasowej, że nie ma żadnego uzasadnienia, aby monument dalej stał w centrum Olsztyna.

Niezależnie od tego, jakie źródła sprawdzimy [...] wyłania się jeden obraz: nie wyzwolonego miasta czy regionu, ale znów zniewolonego, przez kolejną obcą armię, kolejny system totalitarny. Po wojnie w Olsztynie zdewastowano 36% budynków. To nie jest wyzwolenie - mówił Nawrocki.

Według naukowca, "pomnik był agresywnym i brutalnym narzędziem lobotomii przeprowadzanej w przestrzeni świadomości mieszkańców Olsztyna, Warmii i Mazur przez władze komunistyczne".

Czytaj także: Rosja atakuje przy granicy z NATO. To pierwsze takie uderzenie

Wojewoda warmińsko-mazurski przekazał z kolei, że zobowiązał władze samorządowe do usunięcia pomnika z przestrzeni publicznej.

Na początku roku wydałem decyzję, nakładając na prezydenta konieczność zdemontowania tego pomnika. Od tamtej pory realnie i konkretnie niemal w każdym tygodniu podejmuję korespondencję z panem prezydentem Piotrem Grzymowiczem, oczekując konkretnych działań - przekazał wojewoda Artur Chojecki.

Przedstawiciel rządu uważa, że władze Olsztyna działają w tej sprawie powolnie, ale ma zamiar "wykonać pewne działania za prezydenta". Wojewoda wydał decyzję zastępczą, mającą na celu niezwłoczne usunięcie monumentu.