Odkrycie w sercu Serengeti. Polacy trafili na ślady sprzed tysięcy lat

• Archeolodzy znaleźli kilkadziesiąt ludzkich szczątków, w tym liczne zęby, na terenie osady neolitycznych pasterzy.
• Wśród znalezisk znalazły się czaszka i kość promieniowa wymarłej plejstoceńskiej żyrafy.
• Naukowcy wrócą do Serengeti w lipcu 2027 r., a wcześniej przeprowadzą analizy laboratoryjne.

Badania prowadzili przez dwa miesiące naukowcy z Uniwersytetu Wrocławskiego i Instytutu Archeologii i Etnologii PAN we współpracy z badaczami z Dar es-Salaam University. Prace objęły dwa stanowiska ze środkowej epoki kamienia oraz dwie kolejne lokalizacje związane z tym okresem, w których przeprowadzono badania ratownicze. Zespół poszukiwał m.in. śladów osadnictwa pierwszych ludzi ze środkowej epoki kamienia i ich relacji ze światem zwierząt.

Przez dziesięciolecia badań w Serengeti nie rozpoznano ludzkich pochówków ani nekropolii z żadnej epoki. Tym razem archeolodzy odkryli na terenie osady neolitycznych pasterzy kilkadziesiąt ludzkich szczątków, w tym liczne zęby. Materiał może pomóc w ustaleniu, jak traktowano zmarłych, a także dostarczyć danych o migracjach, diecie i stanie zdrowia dawnych mieszkańców regionu.

Skala odkryć i bogactwo archeologiczne Serengeti kompletnie nas zaskoczyło. Dotąd wiedza o archeologii tego regionu była bardzo skromna, a badania prowadzone w bardzo ograniczonym zakresie – powiedziała PAP prof. Marta Osypińska z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Dodała, że archeologia tego obszaru jest wymagająca, ponieważ dawni łowcy, zbieracze i pasterze pozostawiali po sobie bardzo subtelne ślady życia.

Wykopaliska przyniosły także niemal kompletną skamieniałą czaszkę oraz kość promieniową wymarłej plejstoceńskiej żyrafy. Naukowcy biorą pod uwagę, że zwierzę mogło należeć do gatunku nieznanego dotąd nauce. W Serengeti rozpoznawanie szczątków zwierzęcych jest szczególnie trudne ze względu na dużą różnorodność gatunków i ich podobieństwo morfologiczne.

Na stanowisku Loiyangalani, jedynym znanym wcześniej stanowisku plejstoceńskim na tym obszarze, polski zespół po raz pierwszy przeprowadził badania wielkopowierzchniowe. Archeolodzy stosowali wykopy o wymiarach 5 na 5 m lub 10 na 10 m, podczas gdy dotychczas w Serengeti dominowały niewielkie wykopy o wymiarach 1 na 1 m. Większa powierzchnia badań pozwala lepiej rozpoznawać rozmieszczenie znalezisk oraz rejestrować jamy, paleniska i skupiska zabytków.

Archeolodzy po raz pierwszy przebadali również stanowisko Kiboko, którego nazwa w języku suahili oznacza hipopotama. Odkryli tam liczne narzędzia i inne zabytki kamienne, dobrze zachowane szczątki zwierząt oraz układ warstw archeologicznych. Szczególną uwagę badaczy zwróciły ślady sugerujące, że dawni mieszkańcy mogli wykonywać ze skorup żółwi przedmioty służące nie do codziennego użytku, lecz do ozdoby. Jeśli te przypuszczenia się potwierdzą, odkrycie może dostarczyć nowych informacji o sposobach ozdabiania ciała i rozwoju myślenia symbolicznego u naszych przodków.

Zebrany materiał trafił do specjalistycznych laboratoriów w Europie i Stanach Zjednoczonych. W lutym 2027 r. archeolodzy planują na miejscu analizować zabytki kamienne i szczątki zwierzęce, a w lipcu 2027 r. zamierzają wrócić do badań terenowych w Serengeti. Pierwszy sezon wykopaliskowy zrealizowano w ramach dwóch projektów finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki. Prace prowadzono przy wsparciu Tanzania Wildlife Research Institute oraz we współpracy z Tanzania National Parks i Frankfurt Zoological Society.