Pierwszy taki skarb w Niemczech. Historia rzymskich monet sprzed 2100 lat

Monety odkryto w 2025 r. w pobliżu miasta Halle. Znalazł je społeczny opiekun zabytków Dirk Braungardt. Poinformował Krajowy Urząd ds. Ochrony Zabytków i Archeologii Saksonii-Anhalt. Pięć srebrnych denarów znajdowało się na bardzo małym obszarze. To wskazuje, że pierwotnie były ukryte razem, najprawdopodobniej w niewielkiej sakiewce. Dopiero późniejsza działalność człowieka, zwierząt lub procesy naturalne doprowadziły do ich rozproszenia.

Najstarsza z odnalezionych monet została wybita w 148 r. p.n.e. Pozostałe cztery pochodzą z lat 82–79 p.n.e., czyli z końcowego okresu Republiki Rzymskiej, gdy Rzym przeżywał liczne konflikty wewnętrzne. Monety noszą ślady intensywnego użytkowania, co oznacza, że przez wiele lat pozostawały w obiegu.

Przed znalezieniem skarbu niemieccy archeolodzy znali w tym regionie zaledwie 19 pojedynczych monet z tego okresu, jednak nie zachowały się informacje pozwalające dokładnie określić miejsce ich pierwotnego odkrycia. Skarb z okolic Halle jest więc pierwszym takim znaleziskiem z pełnym kontekstem archeologicznym.

Wśród monet nie znaleziono żadnych egzemplarzy pochodzących z czasów Cesarstwa Rzymskiego. Może to oznaczać, że srebrne denary trafiły na te tereny już na początku naszej ery. Gdyby pojawiły się tam później, prawdopodobnie znajdowałyby się w towarzystwie młodszych monet cesarskich.

Trzy z pięciu monet należą do wyjątkowej grupy tak zwanych serrati. Charakteryzują się one ząbkowanymi krawędziami przypominającymi ostrze piły. Naukowcy do dziś nie są zgodni, dlaczego Rzymianie wykonywali takie wykończenie. Według jednej z teorii miało ono potwierdzać, że moneta została wykonana z czystego srebra. Inni badacze uważają, że mogło utrudniać fałszowanie lub obcinanie fragmentów kruszcu.

Zdaniem archeologów mieszkańcy dzisiejszej Saksonii-Anhalt nie używali rzymskich denarów jako zwykłego środka płatniczego. Srebrne monety mogły być raczej cennymi przedmiotami świadczącymi o statusie właściciela. Mogły trafić w ten region dzięki handlowi, wymianie między plemionami germańskimi, darom dyplomatycznym albo rzymskim wyprawom wojskowym.