Prace porządkowe zakończyły się odkryciem. Trop prowadzi do 1809 r. 

Do odkrycia doszło w miejscowości Lipina w gminie Dołhobyczów, w powiecie hrubieszowskim. Pracownicy Gospodarstwa Rolnego Suflidowo Oddział w Lipinie prowadzili prace porządkowe na niedawno zakupionych gruntach, gdy natrafili na metalową konstrukcję. Okazało się, że jest to dawny słup graniczny, związany z historią ziem polskich w okresie zaborów.

O znalezisku powiadomiono Urząd Gminy w Dołhobyczowie, który przekazał informację do zamojskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Lublinie. 16 września 2026 r. przeprowadzono oględziny przedmiotu oraz miejsca jego odnalezienia. Uczestniczył w nich również dyrektor Muzeum w Hrubieszowie, Bartłomiej Bartecki.

Odnaleziony zabytek ma formę metalowej rury o długości około trzech metrów. Na jej szczycie znajduje się żeliwna tablica z wizerunkiem dwugłowego orła w zamkniętej koronie, będącego godłem Cesarstwa Austriackiego. Poniżej widnieje inskrypcja: "C.K. OESTERR GRENZE DES KÖNIGER GALIZIEN nr 460". Mimo upływu ponad dwóch stuleci słup zachował się w całości. Jedyne opisane uszkodzenie dotyczy niewielkiego fragmentu w lewym dolnym rogu żeliwnej tablicy.

Istotna okazała się również lokalizacja znaleziska. W pobliżu przebiega droga gruntowa, której śladem prowadziła niegdyś granica z Austrią. Analiza historycznego przebiegu granic pozwoliła służbom konserwatorskim ustalić, z jakiego okresu najprawdopodobniej pochodzi odkryty słup.

Analiza położenia znaleziska względem dawnych granic wykazała, że miejsce odkrycia nie odpowiada ich przebiegowi po pierwszym ani po trzecim rozbiorze Polski.

Z analizy miejsca odkrycia tego słupa granicznego w odniesieniu do przebiegu granic rozbiorowych z Austrią wynika, że nie jest to granica z pierwszego rozbioru Polski z 1772 r., która przebiegała zdecydowanie bardziej na północ od miejsca znalezienia tego słupa, po linii Sandomierz – na północ od Zamościa – po Hrubieszów. Nie wchodzi też w grę granica po trzecim rozbiorze z 1795 r., która sięgała aż pod Warszawę i dalej po Narew i Bug – czytamy w poście zamieszczonym na Facebooku.

Zdaniem służb konserwatorskich słup z Lipiny należy zatem łączyć ze zmianami terytorialnymi z 1809 r. W wyniku wojny Księstwa Warszawskiego z Austrią doszło wówczas do przesunięcia granic. W obrębie Księstwa znalazły się między innymi Lublin, Sandomierz, Kraków i Zamość, a nowa granica z Austrią przebiegała na południe od Tomaszowa Lubelskiego i Dołhobyczowa, docierając do Bugu.

Odkryty przedmiot jest materialnym świadectwem zmian granic, które na początku XIX wieku wpływały na przynależność państwową miejscowości dzisiejszej wschodniej Polski.

Jak przekazał lubelski wojewódzki konserwator zabytków we wpisie na Facebooku, słup jest obecnie przechowywany na terenie gospodarstwa rolnego w Lipinie. Docelowo zabytek ma trafić do Muzeum w Hrubieszowie.