Starodruk wrócił na Monte Cassino. Odzyskano dzieło Kopernika

• Do biblioteki benedyktynów na Monte Cassino wrócił egzemplarz "O obrotach sfer niebieskich" wydrukowany w 1566 r. w Bazylei.
• Tom skradziono w 2011 r. w ramach procederu związanego z tzw. "Operacją Girolamini"; sprawca otrzymał 12 lat więzienia.
• Księgę sprowadzono ze Stanów Zjednoczonych; odzyskano łącznie 4 z 15 zaginionych tomów, w tym pierwszą edycję dzieła Galileusza.

Do jednego z najcenniejszych klasztornych księgozbiorów we Włoszech powrócił starodruk Mikołaja Kopernika. Jak informuje PAP za włoską agencją Agi, do biblioteki benedyktynów na Monte Cassino trafił egzemplarz "O obrotach sfer niebieskich" wydrukowany w 1566 r. w Bazylei. To późniejsza edycja względem norymberskiego pierwodruku z 1543 r., ceniona m.in. za wstęp autorstwa Retyka, który odegrał kluczową rolę w popularyzacji teorii heliocentrycznej.

Główny fakt sprawy to skuteczna akcja włoskich służb wyspecjalizowanych w ochronie dziedzictwa kultury. Dwóch karabinierów z wydziału operacyjnego przekazało tom bibliotekarzowi klasztoru, ojcu Alessandro Trespioliemu. Według Agi moment zwrotu określano jako akt dziejowej sprawiedliwości, który przywraca na półki skarb nauki i bibliografii. Dom aukcyjny Christie's wyceniał ten egzemplarz na 60–80 tys. dolarów, jednak dla badaczy jego wartość pozostaje bezcenna.

Tom zaginął między wiosną a latem 2011 r. w wyniku systematycznego rabunku, którego dopuścił się Massimo De Caro, były dyrektor Biblioteki Girolaminich w Neapolu. Podając się za uczonego i konsultanta ministerialnego, wykorzystywał współpracowników do odwracania uwagi zakonników, co umożliwiało wynoszenie rzadkich woluminów. Za ten proceder De Caro został skazany na 12 lat pozbawienia wolności, a sprawa przeszła do historii jako tzw. "Operacja Girolamini".

Włoskie siły porządkowe sprowadziły egzemplarz Kopernika ze Stanów Zjednoczonych. Jak podaje PAP, księga trafiła tam po przemycie przez Paryż. Odzyskanie tego tomu uznano za kluczowy etap dochodzenia, które obejmuje szerszą pulę zaginionych starodruków klasztornych. Do tej pory do opactwa wróciły cztery z piętnastu poszukiwanych ksiąg, w tym pierwsza edycja dzieła Galileusza.

Opactwo na Monte Cassino od ponad tysiąca lat gromadzi rękopisy i starodruki, tworząc jeden z najstarszych i najcenniejszych monastycznych zbiorów we Włoszech. W katalogach znajdują się inkunabuły, kodeksy liturgiczne, kroniki i dzieła naukowe. Skala kolekcji sprawia, że każdy odzyskany tom ma znaczenie nie tylko dla biblioteki, ale i dla historii nauki.