Sztormy odsłoniły kości. Mają 10 mln lat

• Skamieniałości odkryto przy plaży Gale w gminie Grandola po silnych orkanach.
• Wstępne analizy mówią o szczątkach sprzed ok. 10 mln lat, m.in. wielorybów z grupy fiszbinowców.
• Dwa szkielety wielorybów mogą być najstarszymi i najlepiej zachowanymi znaleziskami tego typu w Europie.

Odkrycia dokonano przy plaży Gale w gminie Grandola, gdzie silne sztormy regularnie uderzały od stycznia. Jak podaje PAP, ubytek piasku odsłonił rozległą, ponadstometrową warstwę skał osadowych z epoki miocenu. To właśnie w tej skale badacze wypatrzyli liczne kości różnych zwierząt. Prace prowadzą naukowcy z Uniwersytetu Lizbońskiego, Narodowego Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Lourinha.

Wstępne oceny wskazują, że skamieniałości liczą ok. 10 mln lat. Naukowcy podkreślają, że najlepiej zachowały się pozostałości kopalnych wielorybów przypisywanych do fiszbinowców (Mysticeti). Badacze przypuszczają, że mogą to być przedstawiciele rodziny Cetotheriidae, małych i średnich wielorybów, które przed milionami lat miały być częste u portugalskich wybrzeży. Znalezisko obejmuje dwa szkielety, które badacze określają jako potencjalnie najstarsze i najlepiej zachowane w Europie.

Wśród odkrytych kości są szczątki wielu grup morskich. Pedro Mocho z Uniwersytetu Lizbońskiego wskazuje na: wieloryby, delfiny, żółwie, rekiny, ryby kostnoszkieletowe oraz prawdopodobnie ptaki. Naukowcy odnotowali też liczne bezkręgowce: małże, szkarłupnie i ślimaki. Taka różnorodność wskazuje na bogaty ekosystem dawnego wybrzeża Atlantyku i pomaga odtworzyć warunki środowiskowe regionu w miocenie, kiedy obecna linia brzegowa wyglądała inaczej niż dziś.

Szczegóły budowy szkieletów robią wrażenie. Jeden z nich obejmuje czaszkę, dwie niemal kompletne żuchwy oraz kilka kręgów i żeber. Drugi okaz ma niemal kompletną czaszkę, część szczęki, liczne kręgi i żebra, a także – jak przypuszczają badacze – fragmenty kończyn przednich i obręczy barkowej. Tak dobry stan zachowania ułatwia rekonstrukcję anatomii oraz porównanie z żyjącymi dziś fiszbinowcami, m.in. płetwalem szarym i płetwalem błękitnym, należącymi do tej samej grupy.

Zabezpieczone kości trafiły do Muzeum Lourinha, gdzie trwają szczegółowe analizy. Zespół planuje powrót w teren w 2027 r., bo w odsłoniętej skale mogą wciąż tkwić kolejne skamieniałości. Warunki stworzone przez zimowe orkany okazały się sprzymierzeńcem paleontologów, ale badacze podkreślają konieczność ostrożnej eksploracji, by nie uszkodzić delikatnych struktur. Kontynuacja badań może przynieść nowe dane o ewolucji fiszbinowców i faunie miocenu u wybrzeży Portugalii.