Takimi banknotami nie zapłacisz w sklepie. Kiedy musisz wymienić pieniądze?

• Sklep może odmówić przyjęcia mocno uszkodzonego banknotu.
• Zużyte znaki NBP można wymienić w kasie dowolnego banku w Polsce, jeśli da się rozpoznać nominał.
• Pełną wartość dostaniesz, gdy zachowało się ponad 75 proc. powierzchni w jednym fragmencie lub wszystkie części tworzą 100 proc.

Banknoty i monety emitowane przez Narodowy Bank Polski są prawnym środkiem płatniczym bez terminu ważności. Prawo dopuszcza jednak sytuacje, w których kasjer odmówi przyjęcia gotówki – dotyczy to banknotów naddartych, przerwanych czy silnie zabrudzonych. W takich przypadkach warto znać zasady wymiany w bankach.

Zużyte lub uszkodzone banknoty i monety, które nie budzą wątpliwości co do autentyczności i pozwalają rozpoznać nominał, można wymienić w kasie dowolnego banku działającego w Polsce.

Dotyczy to m.in. banknotów postrzępionych, podklejonych, odbarwionych czy zaplamionych. Jeśli stan banknotu lub monety nie spełnia warunków wymiany na miejscu, bank przyjmie je na wniosek i przekaże do Centrali NBP.

Banki, zgodnie z zarządzeniem prezesa NBP, są zobowiązane wymienić zniszczony banknot, jeśli zachowało się więcej niż 45 proc. jego pierwotnej powierzchni w jednym fragmencie i da się rozpoznać nominał. Ten próg to klucz dla przypadków, gdy banknot jest mocno uszkodzony, ale wciąż czytelny. To rozwiązanie porządkuje sytuacje, w których sklep mógł odmówić przyjęcia takiego banknotu przy płatności.

Pełną wartość otrzymasz w dwóch sytuacjach. Po pierwsze, gdy banknot zachował ponad 75 proc. powierzchni w jednym kawałku. Po drugie, gdy jest przerwany, ale liczba części nie przekracza dziewięciu, a łącznie tworzą one 100 proc. powierzchni. W obu przypadkach bank wymienia banknot na jego pełną wartość nominalną, co ułatwia odzyskanie pełnych środków z obiegu.

Uszkodzenia mogą powstać w codziennym użyciu: rozerwanie w portfelu, zalanie, odbarwienia. Sklep ma prawo odmówić przyjęcia takiej gotówki, bo odpowiada za weryfikację autentyczności. Dla klientów oznacza to, że zamiast próbować płacić zniszczonym banknotem, lepiej od razu zgłosić się do banku i rozpocząć procedurę wymiany.

Warto pamiętać, że monety i banknoty NBP nie mają terminu ważności, ale ich stan techniczny ma znaczenie przy płatności. Jeśli bank w oddziale nie może podjąć decyzji, przyjmie wniosek i wyśle znak do Centrali NBP. To standardowa ścieżka, która zabezpiecza klientów i sprzedawców oraz utrzymuje w obiegu banknoty nadające się do płatności.