Masz to jak w banku. Jak zabezpieczyć profile w SoMe i zadbać o bezpieczeństwo finansów?

Najczęściej zaczyna się niewinnie. Wiadomość od znajomego na komunikatorze. Krótkie "hej", potem pilna prośba o finansową pomoc. Presja czasu. Emocje. I decyzja podjęta bez zastanowienia.

To właśnie taki scenariusz przybliża – realizowana przez BLIK wspólnie z Komendą Główną Policji – ogólnopolska kampania edukacyjno-społeczna "Metoda na Podszywacza", obnażając mechanizmy manipulacji wykorzystywane dziś przez cyberprzestępców.

Eksperci ds. cyberbezpieczeństwa nie mają wątpliwości: bezpieczeństwo finansowe zaczyna się dużo wcześniej niż w aplikacji bankowej, a konkretnie na naszych profilach w mediach społecznościowych.

Schemat działania przestępców jest powtarzalny. Najpierw dochodzi do przejęcia konta w mediach społecznościowych. Najczęściej takiego, które ma słabe hasło lub nie ma włączonego dwustopniowego logowania (2FA). Ten moment jest kluczowy, a użytkownicy często nawet go nie zauważają.

Po przejęciu profilu oszust nie musi już niczego hakować. Wystarczy, że napisze do znajomych właściciela konta. Podszywa się pod prawdziwą osobę, wykorzystuje zaufanie i naturalny odruch pomagania bliskim. Wiadomości są krótkie, często pisane w pośpiechu: "Możesz mi szybko pomóc?", "Mam problem z apką w banku", "Nie mam gotówki", "Wyślę zaraz pieniądze, tylko podaj kod".

To nie atak technologiczny, to manipulacja oparta na psychologii podejmowania decyzji. Co ważne, większość takich oszustw można zatrzymać już na samym początku. Jest tylko jeden warunek! Konto społecznościowe musi być odpowiednio zabezpieczone.

Dwustopniowe logowanie (2FA) to jedno z najprostszych zabezpieczeń dostępnych w sieci, a zarazem – z niewiadomych przyczyn – jedno z najrzadziej używanych. Istota jego działania polega na tym, że samo hasło nie wystarcza do zalogowania się na konto. Potrzebne jest jeszcze dodatkowe potwierdzenie, np. w formie kodu SMS, powiadomienia w telefonie czy aplikacji uwierzytelniającej.

I choć większość internautów słyszała o 2FA, część nadal nie wie, jak działa to zabezpieczenie lub odkłada jego włączenie "na później". Dla przestępcy to ogromne ułatwienie. Dla poszkodowanego –początek łańcucha zdarzeń prowadzącego do utraty pieniędzy.

Co może zaskakiwać, cyberprzestępcy rzadko próbują przełamywać zabezpieczenia systemów płatniczych. Dlaczego? Bo łatwiej jest im zmanipulować człowieka niż technologię.

W popularnych metodach wyłudzeń pieniądze nie "znikają same". Każda operacja wymaga świadomego działania użytkownika: wpisania kodu, zatwierdzenia transakcji i akceptacji danych widocznych w aplikacji bankowej. Dlatego podstawowe pytanie nie powinno brzmieć "czy metoda płatności jest bezpieczna", ale "czy osoba podejmująca decyzję ma pewność, komu naprawdę pomaga". BLIK jest jedynie dyspozycją finansową, to użytkownik decyduje o jej zatwierdzeniu.

Większość prób podszywania wygląda podobnie. Kiedy więc powinna nam się zapalić czerwona lampka? Gdy pojawia się presja czasu – "potrzebuję teraz" często połączona z obietnicą – "za chwilę oddam". Kiedy prośba jest nietypowa – dana osoba nigdy wcześniej nie zwracała się do nas z podobnym problemem. Gdy nasz rozmówca unika kontaktu głosowego. I ostatnia kwestia – moment, w którym pojawia się prośba o kod lub szybkie zatwierdzenie płatności.

Jak bronić się przed działaniami przestępców? Podstawowa zasada bezpieczeństwa brzmi: jeśli sprawa dotyczy pieniędzy, zadzwoń i potwierdź. Jedno połączenie potrafi zatrzymać oszustwo. Co więcej, największą skuteczność w obronie przed atakami oszustów dają proste, konsekwentne działania. Włączenie dwustopniowego logowania w mediach społecznościowych i na poczcie elektronicznej, używanie różnych haseł do różnych serwisów czy zasada nieudostępniania kodów płatności nikomu, nawet znajomym – bezpieczniejszą opcją jest Przelew na telefon BLIK. Trzeba również sprawdzić dane transakcji przed jej zatwierdzeniem, a także reagować natychmiast, gdy stracimy dostęp do konta społecznościowego. W praktyce oznacza to jedno: dbając o konto w social mediach, dbasz o finanse swoje i bliskich ci osób.

Problem w tym, że wielu użytkowników dowiaduje się o tych zasadach dopiero wtedy, gdy dochodzi do próby wyłudzenia. Dlatego coraz większy nacisk kładzie się dziś nie tylko na zabezpieczenia technologiczne, lecz także na edukację i budowanie cyfrowych nawyków bezpieczeństwa.

Rosnąca skala oszustw opartych na przejmowaniu profili społecznościowych stała się impulsem do uruchomienia przez BLIK kampanii edukacyjnej "Metoda na Podszywacza". Jej bohater – Kuba Podszywacz krok po kroku pokazuje, jak działa cały mechanizm: od włamania na konto, przez manipulację rozmową, aż po moment, w którym użytkownik widzi transakcję i może powiedzieć "stop"

Najważniejszy wniosek? W cyfrowym świecie bezpieczeństwo finansowe nie zaczyna się w banku. Zaczyna się od jednego ustawienia w telefonie lub komputerze i jednej świadomej decyzji użytkownika.

Więcej materiałów edukacyjnych, porady ekspertów i przykłady prawdziwych scenariuszy oszustw można znaleźć na stronie podszywacze.pl.

Bo dziś o bezpieczeństwie pieniędzy coraz częściej decyduje nie technologia, lecz to, czy potrafimy w porę rozpoznać próbę manipulacji.