Atak na Iran uwięził turystów. Psycholog: "każda godzina potęguje bezradność"

• Psycholog z Uniwersytetu SWPS podkreśla rosnące poczucie bezradności u osób utkwionych na lotniskach.
• MSZ informuje o działającym zespole kryzysowym i braku informacji o poszkodowanych obywatelach.
• Ekspert radzi ograniczyć konsumpcję niesprawdzonych treści i wprowadzić codzienny rytm działania.

Sytuacja na Bliskim Wschodzie po atakach USA i Izraela na Iran oraz odpowiedziach Teheranu skutkuje zamknięciami przestrzeni powietrznej i falą odwołanych rejsów. Jak podała Polska Agencja Prasowa, rzecznik MSZ Maciej Wewiór mówił o przygotowaniu na różne scenariusze i pracy zespołu kryzysowego. Najważniejsze, że – według resortu – nie ma informacji o poszkodowanych obywatelach. W krajach Zatoki Perskiej – jak zaznaczył rzecznik MSZ – najbezpieczniej jest obecnie pozostać na miejscu i stosować się do zaleceń lokalnych służb.

W takim otoczeniu psycholog biznesu prof. Andrzej Falkowski z Uniwersytetu SWPS opisuje, co dzieje się z psychiką podróżnych uwięzionych na lotniskach. Zdaniem eksperta lotniskowe oczekiwanie to specyficzny stan zawieszenia między domem a celem. Kluczowy mechanizm to utrata przewidywalności i sprawczości, co "podbija lęk z każdą godziną". Prof. Falkowski wyjaśnia, że ludzie próbują wtedy "organizować chaos", dostrzegając wzory tam, gdzie obiektywnie ich nie ma, by odzyskać choć symboliczne poczucie wpływu.

Badania pokazują, że gdy eksperymentalnie odbiera się ludziom poczucie kontroli, zaczynają dostrzegać sensowne wzory w chaotycznych bodźcach. Tworzą porządek nawet tam, gdzie go obiektywnie nie ma. To próba odzyskania kontroli. Jeżeli nie mogą realnie wpłynąć na sytuację, będą starały się ją zrozumieć po swojemu, tworzyć quasirozwiązania, narracje, które pozwolą im poczuć, że coś zależy od nich– powiedział w rozmowie z PAP ekspert.

Ekspert odwołuje się do doświadczeń z pandemii: gdy ruch lotniczy stawał, podróżni budowali małe wspólnoty wsparcia. W warunkach zagrożenia częściej uruchamia się odruch grupowania niż agresja. Według prof. Falkowskiego kluczowa jest rola osób, które potrafią uspokajać emocje i nadawać kierunek.

W takich momentach uruchamia się instynkt stadny. Sytuacje graniczne paradoksalnie zbliżają ludzi. Jeden pomaga drugiemu, pojawia się współdziałanie. Agresja bywa wygaszona, bo wspólnym celem staje się przetrwanie - dodał.

Prof. Falkowski nie wyklucza u części osób długofalowych skutków, w tym reakcji traumatycznych czy nasilenia lęku. Osoby z wysoką cechową skłonnością do lęku mogą silniej przeżywać niepewność, a proste techniki odwrócenia uwagi mogą im nie wystarczyć. Dlatego po powrocie rodzina powinna uważnie obserwować funkcjonowanie bliskich. Jeśli objawy nie mijają, warto skorzystać z pomocy psychologicznej.

Jeżeli przez kilka dni utrzymujemy maksymalny poziom lęku, to po powrocie możemy potrzebować już pomocy psychiatrycznej. Dlatego tak ważne jest jego bieżące obniżanie - wyjaśnił ekspert.

Źródło: PAP